Müş-teri Döken Müjderi — Işık Barış Fidaner

Kapitalist sistemde metalaşma tabi ki önemlidir ama müşterileşme ondan daha önemlidir; çünkü metalaşma kapitalist nesneyi kurar ama müşterileşme kapitalist özneyi kurar. Nesneyle birlikte öznesi de mallaşır.

Peki kapitalist özne hangisidir? Müşteri olan mıdır yoksa müşteri bulan mıdır? Daha sade bir ifadeyle: Vatandaş mıdır esnaf mıdır?

Kapitalist kıvılcımı çakan “talihli söz eylemi” bu iki tarafın buluştuğu noktada (pazarlık: pazar: piyasa) çıktığına göre “ikisi birlikte kapitalist özneyi oluşturur” demeliyiz [1].

İki tarafı birbirine köprüleyen kavram “müşteri memnuniyeti”dir:
1) Memnuniyet müşteriyi mutlu etmektir.
2) Memnu niyet müşteriyi kazanç kapısı yapmaktır [2].

Daha teknik bir ifadeyle:
1) Memnuniyet müşteriyi hazzet-ve-hazmet haline sokmaktır.
2) Memnu niyet müşteriyi hazzet-ve-hazmet-ve-hizmet haline sokmaktır [3].

Memnu-niyet sonuçta müşteriye şunu dedirtir:

Geldim, gördüm, yendim, yutuldum.

İşçi-patron arasında “emek-zaman satışı” da müşterileşmeye dahildir: Şirket = Incorporation, insanları hazmeden bir yutaktır.

Müşterileşme yüzünden dökülen terleri şöyle tanımlayalım [4]:

Müş-teri: Müşfikliğe ermenin müşkülatı yüzünden insanlığın bazen müştemilat peşinde bazen de müşkülpesentlikten döktüğü müşterek terler.

Kelimenin etimolojisine bakarsak, astrolojide talih getirdiği kabul edilen Jüpiter’in eski adı Müşteri Yıldızı‘dır. Arapçada “satın alan” anlamına gelen müşteri kelimesi Farsça “müjde” ile kaynaşıp “müjdeleyen gezegen Jüpiter” anlamıyla yüklenmiştir [5].

Şimdilik konuyu şöyle bağlayalım: Müş-teri döken deri, müjderidir [6].

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Talihli söz eylemi = felicitous speech act (J. L. Austin)

[2] Bkz “Serotonin ve Placebo”

[3] Bkz “Hazzet-ve-hazmet-ve-hizmet, Savaş-ya-da-sıvış-ya-da-seviş, Donakalma/bakakalma/gülekalma”, “Hazım İlkesinin Ötesi: Hazım Hazindir”

[4] Bkz “Alın Teri, Ecel Teri, His-teri”, “Bak-teri: bağırsakta yaşar bağırmasak da!”

[5] Bkz “Sen muhteşem bir detaysın! Biberli öz-deşim oley!”

[6] Bkz “Hermetik Deri”, “Bilebilginin şimdiliği mantığın zamanıdır” Walter Benjamin

müjderişimdi

alışverişte…
alışıver işte!