Tag Archives: Jacques Lacan

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

Seminer 3.4: 7 Aralık 1955 (Jacques Lacan)

“Psikozlar 1955-56, Jacques Lacan, 4. Ders, 7 Aralık 1955”

Bu başlık tek başına üç düzlem açar: metnin kurumsal bağlamı (Seminer III: Psikozlar), zamanı (1955-56 öğretim yılı ve özellikle 7 Aralık 1955 tarihi) ve söyleyenin konumu (Jacques Lacan’ın ders performansı). “Psikozlar” ibaresi, baştan, nevroz/psikoz ayrımını Lacancı üçlü (sembolik/hayali/reel) içinde yeniden kurma niyetini ilan eder; “4. Ders” ise ilerlemekte olan bir argümantasyon zincirinde belirli bir düğüm noktasına işaret eder: dinleyici zaten önceki üç derste kurulmuş terim dağarcığını taşıdıkça bu derste yapılacak “eklemleme/bitişme” (articulation) hamleleri yerli yerine oturacaktır. Tarih, söylemin klinik ve kavramsal malzemesinin Freudcu metinlere doğrudan geri bağlanacağı bir dönemin (Freud’un 1923–1925 metinleri, Schreber yorumu) ardından gelmesini vurgular; Lacan bu tarihle kendini Freud’un psikoza ilişkin iki kısa ama yoğun yazısının sonrasına konumlar ve böylece tartışmayı onlardan devralacağını önceden belirtmiş olur. Bu, başlığın fonksiyonunu salt etiket olmaktan çıkarır, bir “yer tayini” (topolojik bir yer-yapımı) haline getirir; dinleyici/okur bundan böyle söylemi, “psikoz” adlandırmasının çağırdığı semptom mantığı, “ders” biçiminin çağırdığı didaktik ritim ve “tarih”in belirlediği aktüalite üçgeni içinde dinlemeye/okumaya başlar. Bu üçgen, ileride “büyük Öteki’nin dışlanması” diye formüle edilecek tezin tarihsel ve didaktik koşullarını da peşinen çizer; yani burada yalnız konu değil, söyleyişin statüsü ve zamanı da derste kurulacak mantığın bir parçasıdır.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

Seminar 3.3: 30 Kasım 1955 (Jacques Lacan)

“Psikanalistin hayatı…”

Bir Lacancı için bu ilk birim, söylemin daha başında bir yakalama tertibatı gibi devreye girer: bir ‘hayat’ beyanı, ama özdeşlik bildirmez; ‘psikanalistin’ öznesi, ‘hayat’ın genitifi içinde yerini alır ve bu yerleşme, öznenin kendi ‘moi’sini değil, bir işlevi—analizanla bağıntısında ve imleyen ağında üstlendiği analist-pozisyonunu—çağırır. Üç nokta, bitişmemişliğin işaretidir: bir keyfiyet (jouissance) vaadi değil, bir haz kipli tamamlanma beklenimi de değil; daha ziyade, söylenebilirin ötesinde kalanla, reel ile (Réel) sürtünerek açılan bir boşluk. Burada ‘hayat’ sözcüğü, Lacan’ın seminerlerinde tekrar tekrar çevrelendiği üzere, biyografik içerik değil, bir pozisyonun sahada karşılaştığı tekrar zorunluluklarını imler; yani sahilik ilkesiyle (realitätsprinzip) değil, aktarımın talep-ekonomisiyle ve imleyen düzeninin (Symbolique) hükmüyle yürüyen bir yaşantı. ‘Psikanalistin’ belirtecinin tekil kullanımı, bu pozisyonun özel isim gibi sabitlenebilir bir kimlik değil, öznenin üstlendiği bir yer (place) olduğunu duyurur; bu yer, dilin huzmelerine (Strahlen) açık ve onlarınca kesilen bir yerdir. Lacan’ın 1955-56 ders yılındaki çerçevesi, psikoza geçit probleminde ‘başkası’nın (l’Autre) yerini öne alır; bu cümle de, daha girişte, analistin ‘hayatı’nı, Büyük Öteki ile ilişkilenmiş bir sahne olarak koyar ve devamında gelecek ‘çöp döküm alanı’ benzetmesinin zemini hazırlanır (🔗). (lacan.com)

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

Seminer 3.2: 23 Kasım 1955 (Jacques Lacan)

“Psikozlar 1955-56, Jacques Lacan, Ders 2, 23 Kasım 1955”

Bu başlık, metnin eğitim-anlatı bağlamını baştan kurar: konuşma bir ‘ders’tir ve zamansal-topolojik yerini açıkça bildirir. Lacancı bir okur açısından bu, söylemin konumunu belirten imleyenin bizzat kendisidir; metnin söyleyeni, bir seminer sahasında, ‘analiz’ değil ‘öğretim’ işleten bir özne-yerinden konuşur. Böyle bir başlangıç, anlatılanın ‘klinik vaka’ değil, ‘kavram evrimi’ üzerine düşünüm olacağını önceden işaret eder; zira dersin öznesi, dinleyiciye aktarım ilişkisini ‘bilgi’ aracılığıyla kuran bir ego değil, imleyenlerin devinimini tartı üzerindeki ağırlıklar gibi yeniden dağıtan bir konumdur. Tarihsel tarihleme, her “şimdi”nin söylemsel yeniden kurulumuna bağlı olduğunu hatırlatır: 23 Kasım 1955, yalnızca bir tarih değildir; ‘o gün’ söylenenin bugüne sürçerek yeniden doğacağı bir imleyen-düğüm yeridir. Bu bağlamda başlığın üç katmanını ayrıştırmak gerekir: ‘Psikozlar’ sözcüğü temayı, ‘1955-56’ kronotopu, ‘Ders 2’ ise zincirdeki yer numarasını verir; böylece, anlatının hem nesnesi (psikoz söylemi), hem zamanı (bir yıl sürecek seri), hem de aktarım içindeki ikincil eklemlenimi (ikinci oturum) belirir. Bu, ileride gelecek her bağıntının “sıranın neresinde söylendiği” farkını işleme sokmak içindir; çünkü Lacancı düşünümde bir önerme, zincirdeki konumundan bağımsız değildir.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

Seminer 3.1: 16 Kasım 1955 (Jacques Lacan)

“Psikozlar 1955-56, Jacques Lacan, Ders 1, 16 Kasım 1955”

Bu başlık, bir tarih ve bir ders numarası vermekle kalmaz; söylemin konumlanışını, yerini ve zamanını saptar. Lacancı bir okuma için bu, öznenin sözünü bir sahaya çakan üç sabitleyici imleyendir: bir isim (Jacques Lacan), bir dizin (Ders 1), bir tarih (16 Kasım 1955). İsim, ders, tarih üçlüsü, söylemin ‘nereden’ ve ‘ne zaman’ geldiğine dair hayali bir sahnede tutamak sağlarken, daha önemlisi, sembolik düzende bir yer tayin eder: burada konuşulacak olan şeyin adı ‘psikozlar’dır ve bu ad, konuşmanın tüm süresince bir ‘çağırma’ işlevi görür. Başlıktaki yıl aralığı, bir dönemsellik ve bir dizi vaadi taşıyarak, tekil bir konuşmanın bir dizgeye eklemleneceğini haber verir; ders 1 ibaresi, bu dizgenin açılış imleyeni olarak çentiğini atar ve bundan böyle her tümce, bu ilk çentiğe geri çağrılır. Tarih, söylemi tarihsiz bir genellemeye değil, belirli bir kesite bağlar; psikotik deneyimin zamandışı bir ‘tuhaflık’ değil, belirli bir tarihsel söylem bağlamı içinde ele alınacağını duyurur. Bu yüzden başlığın kendisi, ders boyunca tekrar tekrar geri döneceğimiz bir sembolik koordinat takımını kurar; Lacan’ın bu dersi, önceki iki yılda ‘sembolik–hayali–reel’ üçlemesini yapılandırdıktan sonra açtığını bilmek, başlığın işlevini pekiştirir: başlık, söylemi bir ‘ders’ çerçevesinde, analitik aktarımın kamusal bir varyantı olarak düzenler ve dinleyeni, konuşanın karşısında belirli bir yer tutmaya davet eder; Lacan’ın seminer geleneğinde bu yer, ne tamamen hayali özdeşleşmeye ne de salt akademik bilgi aktarımına indirgenir; üçüncü bir yerde, sembolik aktarımda çözümlenecektir (🔗).