Liseli Öğrenciler Sendika Birliği (USL), Dayanışmacı Öğrenciler, Fransa Ulusal Öğrenci Birliği (Unef) ve Genel Öğrenci Dernekleri Federasyonu (Fage) öncülüğünde başlatılan, İnsan Hakları Birliğinin (LDH) de imzacısı olduğu imza kampanyası
Gençler harekete geçiyor, çünkü içinde bulundukları koşullar artık sürdürülemez durumda. Bakımsız ve harap binalar, karnını doyuramayan üniversite öğrencileri, bakalorya sınavına girilecek son lise yılında öğretmen bulunmaması, Parcoursup ve Mon Master üzerinden uygulanan sınıfsal ve ırkçı eleme: Bütün bunlar, çok sayıda okul ve üniversite öğrencisinin gündelik yaşamının bir parçası. Hükümet ise bu haklı seferberliğe polis şiddeti ve aralarında reşit olmayanların da bulunduğu binlerce gencin gözaltına alınmasıyla kendini gösteren baskıyla karşılık verdi.
Bu imza kampanyası, derhâl uygulanması gereken 10 acil önlemi ve eğitim sistemini köklü biçimde dönüştürmeye yönelik yapısal önlemleri bir araya getiriyor.
İmzanızla bu talepleri desteklemiş ve bunları talep edenlerin sayısının ne kadar fazla olduğunu göstermiş olacaksınız.
Veliler, öğretmenler, eğitim çalışanları ve yurttaşlar: Çağrımıza katılın ve bu seferberliği destekleyin.
10 acil önlem:
1- Okul ve üniversite binalarının yenilenmesi için acil eylem planı
Harap ve sağlıksız durumdaki okul ve üniversite binalarını yenilemek üzere bir acil eylem planını uygulamaya koymak. Eğitim kurumlarını iklim değişikliğinin sonuçlarına uyarlamak: Aşırı sıcaklarla başa çıkmak için klima ve serinletme sistemleri, soğuk hava dalgalarına karşı uygun yalıtım ve ısıtma sistemleri kurmak.
Her eğitim kurumuna binalarının bakımını yapabilmesi ve temiz, kullanılabilir tuvaletlere sahip olabilmesi için gerekli personeli ve maddi olanakları sağlamak.
2- Eğitim, sağlık, destek ve rehberlik personelinin geniş çapta istihdam edilmesi
Her eğitim kurumunda en az aşağıdaki sayıda personel bulunmasını güvence altına almak amacıyla Millî Eğitim personeline yönelik geniş kapsamlı bir işe alım planını uygulamaya koymak:
Her 500 öğrenciye 1 hemşire;
Her 500 öğrenciye 1 psikolog;
Her 500 öğrenciye 1 rehberlik danışmanı.
Her sınıfın başında bir öğretmen bulunmasını sağlamak ve eğitim kurumları arasındaki eşitsizliklere son vermek için sözleşmeli istihdam yerine ek öğretmen kadroları oluşturmak. Ayrıca, engelli öğrencilere eğitim sürecinde destek sağlayan personele (AESH) özel bir mesleki statü tanımak ve bu alanda 800 ek kadro oluşturmak.
3- Okul ve üniversitelerde eğitim zamanlarının yeniden düzenlenmesi
Öğrencilerin ihtiyaçlarına ve esenliğine daha fazla özen göstermek amacıyla, Millî Eğitim alanında Çocukların Zamanlarının Düzenlenmesine İlişkin Yurttaşlar Kurultayının çalışmalarını devam ettirerek okul gününün ve eğitim takviminin düzenini yeniden ele almak ve yükseköğretim alanında da bu yönde çalışmalar başlatmak.
Özellikle, her okul ve üniversite öğrencisinin uygun koşullarda öğle yemeği yiyebilmesi için en az 1 saat 30 dakikalık öğle arası sağlamak.
Bakalorya ve lise reformunu geri almak.
4- Parcoursup ve Mon Master üzerinden yapılan elemeye son verilmesi ve yükseköğretimde 250.000 yeni kontenjan açılması
Liseli öğrencilerin algoritmik elemeye tabi tutulmadan seçtikleri alandaki programlara girebilmelerini ve isteyen bütün lisans öğrencilerinin yüksek lisansa devam edebilmelerini sağlamak amacıyla Parcoursup ve Mon Master platformları üzerinden yapılan elemeyi kaldırmak ve gelecek eğitim öğretim yılının başlangıcından itibaren yükseköğretimde 250.000 ek kontenjan açmak. Başvuruları kolaylaştırmak ve mevcut programların daha açık biçimde görülebilmesini sağlamak için ülke çapında merkezî başvuru platformlarını korumak, ancak bunlar üzerinden eleme yapmamak. Bakalorya diploması lisans öğrenimine, lisans diploması da yüksek lisans öğrenimine erişimi güvence altına almalıdır.
5- Liseli öğrencilerin kararlara gerçekten katılabilmesi için liselerde demokratik işleyişin yeniden düzenlenmesi
Sendikal temsilin sağlanması amacıyla Lise Yaşamı Kurulu (CVL) ve Eğitim Bölgesi Lise Yaşamı Kurulu (CAVL) seçimlerinde liste usulü seçim sistemini getirmek, temsilcilerin ilgili bölgedeki bütün liseli öğrencilerin doğrudan oylarıyla seçilmesini sağlamak ve liselerin yönetim kurullarında liseli öğrencilere ayrılan sandalye sayısını artırmak. Bütün liseli öğrenciler Eğitim Yüksek Kurulu (CSE) seçimlerinde oy kullanabilmelidir.
6- Bursların artırılması ve herkes için kişiye özel konut yardımlarının yeniden sağlanıp artırılması
Üniversite öğrencilerinin burslarını ayda 200 avro artırmak, burs ödemelerini yılın on iki ayına yaymak ve 300.000 öğrencinin daha burs sistemine dâhil olmasını sağlamak. Uzun vadede, her üniversite öğrencisinin öğrenim görmesi için gerekli maddi olanaklara sahip olmasını güvence altına almak amacıyla aylık 1.337 avroluk öğrenci bağımsızlık geliri uygulamasını başlatmak.
Gençlere yönelik konut yardımlarını azaltan bütçe önlemlerinden vazgeçmek. Yabancı uyruklu üniversite öğrencilerinin kişiye özel konut yardımlarını (APL) yeniden sağlamak. Bu yardımları artırmak ve 147.000 üniversite öğrencisini bu yardımlardan mahrum bırakacak hesaplama yöntemi değişikliğinden vazgeçmek.
7- Bütün üniversite öğrencilerinin 1 avroluk öğüne gerçekten erişebilmesinin sağlanması
Üniversite öğrencilerinin 1 avroluk öğüne fiilen erişmesini güvence altına almak ve üniversite öğrenci hizmetleri ağına talebi karşılamak için gerekli kaynakları sağlamak.
8- Yabancı uyruklu üniversite öğrencileri için farklılaştırılmış kayıt ücretleri getiren Fransa’ya Hoş Geldiniz planının yürürlükten kaldırılması ve öğrenci ve kampüs yaşamı katkı payının kaldırılması
Avrupa dışından gelen üniversite öğrencilerine farklı kayıt ücretleri uygulayarak yükseköğretimde ulusal tercih ve ırkçı bir anlayış yerleştiren Fransa’ya Hoş Geldiniz planını ve bu plan kapsamındaki farklılaştırılmış kayıt ücretlerini kaldırmak. Öğrenci ve kampüs yaşamı katkı payını (CVEC) kaldırmak.
9- CROUS kiralarının dondurulması, kira sınırlamasının kalıcı hâle getirilmesi ve CROUS yurtlarının geniş çapta yenilenip yenilerinin inşa edilmesi
Bölgesel Üniversite ve Okul Hizmetleri Merkezlerine (CROUS) bağlı yurtların kiralarını, 2023 öncesinde dondurulmuş kira tutarlarını esas alarak yeniden dondurmak. Sağlıksız durumdaki CROUS yurtlarını yenilemek. 2027’den itibaren 15.000 yeni CROUS barınma biriminin yapımına başlamak. Acilen, üniversite öğrencilerinin %10’unun CROUS bünyesinde barınabilmesi sağlanmalıdır.
10- Liseli ve üniversiteli öğrenci hareketine yönelik baskıya ve polis şiddetine son verilmesi
Liseli ve üniversiteli öğrenci hareketiyle bağlantılı her türlü baskıya son vermek. Şiddet uygulayan kolluk görevlilerinin yargı önüne çıkarılmasını sağlamak. Seferberliğe katılımdan kaynaklanan devamsızlıkların hesaba katılmamasını ve cezalandırılmamasını güvence altına almak. Daha genel olarak, eğitim kurumlarındaki her türlü baskıcı uygulamadan vazgeçmek ve gençlerin ifade özgürlüğünü ve özgürce örgütlenme hakkını güvence altına almak; böylece Filistin’deki soykırıma karşı verilen mücadelede uygulanan baskının tam karşıtı bir tutum benimsemek.
Bu 10 acil önlem çağrısının imzacıları:
İlk imzacılar: Liseli Öğrenciler Sendika Birliği (USL), Dayanışmacı Öğrenciler, Fransa Ulusal Öğrenci Birliği (Unef), Genel Öğrenci Dernekleri Federasyonu (Fage), İnsan Hakları Birliği (LDH; insanın hakları/insan hakları)…
Parcoursup: Lise Koridorlarını Kemiren Görünmez İllet
Seçme ve eleme süreçleri giderek yoğunlaşırken Fransa’daki eğitim kurumlarını bir kaygı dalgası sarıyor. Algoritmaların işleyişindeki kapalılık ile toplumsal konumunu yitirme korkusu arasında, geçilmesi zorunlu olan bu aşama, kişinin kendini inşa etmesini nasıl psikolojik bir sınava dönüştürüyor?
Kaynak: Politis — Parcoursup: Lise Koridorlarını Kemiren Görünmez İllet (🔗).
Biliyor muydunuz? Kız lise öğrencilerinin yaklaşık %40’ı, okul stresinin kendilerinde daha önce ciddi sağlık sorunlarına yol açtığını belirtiyor. Kaygı verici bu istatistik, ülke çapında yapılmış bir tahmin değil; Romans-sur-Isère’deki Dauphiné Lisesinde yürüttüğümüz araştırmanın doğrudan sonucu. Lise ikinci sınıftan son sınıfa kadar farklı sınıf düzeylerinden 110 öğrenciyi kapsayan temsili bir örnekleme sorular yönelterek okul baskısının ve Parcoursup’un öğrencilerin gündelik yaşamları üzerindeki gerçek etkisini ölçmek istedik.
Bu ruhsal sıkıntının kaynağında yeni bir saplantı yatıyor: «kusursuz başvuru dosyası» saplantısı. Öğrenciler, lise üçüncü sınıftan itibaren notlara «şartlandırıldıklarını» söylüyor: Sorularımızı yanıtlayan her 100 öğrenciden 81’i, geleceği hakkında derin kuşkular taşıdığını dile getiriyor. Tercih ettikleri programa kabul edilmeme korkusu ile seçme algoritmalarının işleyişine ilişkin algıladıkları kapalılık arasında lise, sürekli bir başarı yarışına dönüşüyor.
Sorularımızı yanıtlayan her 100 öğrenciden 75’i, muhtemelen eğitim ve meslek yönelimi konusundaki baskıyla bağlantılı uyku bozuklukları yaşıyor. Bu sayı, Fransa’nın dört bir yanındaki tanınmış araştırmacıların çözümlemeleriyle örtüşüyor. Yalnızca soğuk bir istatistikten ibaret değil: Romans’daki lise öğrencilerinin yatak odalarında yaşanan bedensel bir gerçekliğe karşılık geliyor. Anketimizi yanıtlayan 110 öğrenci arasında, yatılı olmayanların büyük çoğunluğu (dörtte üçü) ve ankete katılan yatılı öğrencilerin tamamı uykuya dalmakta güçlük çektiklerini belirtiyor.
Bu okul baskısının psikolojik etkisi, somut olarak sağlık hizmetlerine başvurulmasında kendini gösteriyor: Araştırmamız, kız lise öğrencilerinin %30’unun okul yaşamlarıyla ilgili nedenlerle daha önce bir terapiste (psikolog, psikiyatrist veya kinezyolog) başvurduğunu, erkek öğrencilerde ise bu oranın yalnızca %7 olduğunu ortaya koyuyor. Dolayısıyla kız öğrencilerin oranı erkeklerinkinin dört katından fazla; bu da kız öğrencilerin bu grupta orantısız biçimde yüksek bir paya sahip olduğunu gösteriyor.
Öğrenciler, Veliler ve Uzmanlar Kaygılı
Öğrenciler lise üçüncü sınıfa geçer geçmez, gerçek bir mükemmellik yarışının başlangıcını işaret eden Parcoursup platformuyla tanışıyor. Birçoğu kendilerinden çok şey bekleyen ailelerin baskısına maruz kalırken başkaları ise tam tersine yeterli rehberlik alamamanın sıkıntısını çekiyor ve yönlerini bütünüyle kaybediyor. Her iki durumda da Parcoursup, çok sayıda öğrenci için ciddi bir kaygı kaynağı oluşturuyor. Durum kısa sürede yoğun kaygı uyandıran bir hâl alabiliyor.
Bu kaygı bazen öylesine kuşatıcı hâle geliyor ki bazı öğrenciler hem psikolojik hem de bedensel açıdan gerçek bir sıkıntı içine sürükleniyor. Romans-sur-Isère Tıbbi-Psikolojik Merkezinden sorumlu çocuk ve ergen psikiyatristi Dr. Motet de endişesini şöyle dile getiriyor: «Bu durum cesaret kırıklığına, bazen de kaygı ve depresyon belirtileri denen durumlara yol açabilir; kişi geleceğini somut olarak tasavvur edemez hâle gelebilir ve ilerlemek için gerekli isteğiyle enerjisi azalabilir.» En uç durumlarda bu sıkıntı, bazı gençleri kendilerine zarar veren davranışlar geliştirmeye bile itebiliyor.
Parcoursup yalnızca öğrencileri veya uzmanları kaygılandırmıyor. Çok sayıda veli de çocuklarının geleceği konusunda yoğun kaygı duyuyor. Lise son sınıfta okuyan bir kızın annesi, kaygılarını bizimle paylaşıyor: Kızının seçtiği programda boş yer kalmamasından ya da kızının disleksisinin mesleki geleceği açısından bir dezavantaj oluşturmasından korkuyor. Ücretleri bazen karşılanamayacak kadar yüksek olsa da «ne olur ne olmaz» diye birkaç özel okulu ziyaret ettiğini anlatıyor. Hissettiği strese rağmen kızının yanında olmaya ve onu elinden geldiğince rahatlatmaya çalışıyor.
Toplumsal Çevrenin Ağırlığı
Eğitim ve meslek yönelimi konusundaki kaygı herkesi aynı biçimde etkilemiyor. Verilerimiz toplumsal bir ayrışmayı ortaya koyuyor: Daha avantajlı durumdaki aileler, lise ikinci sınıftan itibaren alternatif yollara yönelme stratejilerine (platform dışındaki özel okullar, özel danışmanlar) yatırım yaparak Parcoursup’a hazırlanırken başka öğrenciler algoritmayla baş başa kalıyor. Sosyolog Alban Mizzi’nin çözümlediği üzere stres, kimileri için «toplumsal konumunu yitirme korkusunun», başkaları içinse yeterli rehberlik alamamanın yansıması.
Bu durum, eğitim sistemimizin temel bir çelişkisini gün yüzüne çıkarıyor. Fransa’da 1950’lerden bu yana eğitim, daha önce görülmemiş ölçüde kitleselleşti (okullaşma oranı ve diploma alma oranı yükseldi): Eskiden az rastlanır bir ayrıcalık göstergesi olan bakalorya diploması artık olağan hâle geldi. Bununla birlikte bu genişleme, gerçek bir demokratikleşmenin tam tersi yönde bir etki yarattı. Nitekim başvuranların sayısı hızla artarken Parcoursup üzerindeki en çok rağbet gören kamu yükseköğretim programlarının kontenjanları, adayların giderek elendiği gerçek bir seçme hunisine dönüşüyor.
Fırsatların bu şekilde daralması, doğrudan en varlıklı ailelerin yararına işliyor. Bu ailelerin avantajı yalnızca özel okulların ücretlerini karşılayabilmelerinde değil, lise ikinci sınıftan itibaren yürüttükleri, dışarıdan görünmeyen hazırlıkta da yatıyor. Özel öğretmenler, daha yoğun rehberlik ve eğitim yönelimi sisteminin işleyişine tam anlamıyla hâkim olmaları sayesinde bu ailelerin çocukları, en iyi kamu yükseköğretim programlarına girme şanslarını en üst düzeye çıkarıyor. Daha az bilgi veya rehberlik sahibi öğrenciler çaresiz kalırken onlar algoritmanın karşısına her yönüyle «sağlamlaştırılmış» başvuru dosyalarıyla çıkıyor.
Sürekli Bir Güvencesizlik
Dauphiné Lisesinde gözlemlediğimiz bu yerel gerçeklik, 2026 bütçe tasarısının ek belgelerinin de doğruladığı üzere, ülke çapında giderek ağırlaşan bir durumun parçası. Bu belgelerde, Parcoursup üzerinden en az bir kabul teklifi alan yeni bakalorya mezunlarının genel oranının 1 yüzde puan düşerek %93,5’e gerilediği görülüyor. Seçme hunisinin bu şekilde daralması bütün kategorileri etkiliyor: Olumlu yanıt oranı genel eğitim kolunda 0,5 yüzde puan azalarak %97,2’ye, teknolojik eğitim kolunda yine 0,5 yüzde puan azalarak %91,6’ya gerilerken mesleki eğitim kolunda sert bir düşüş yaşanıyor; kabul edilenlerin oranı bir yılda 2,9 yüzde puan azalarak yalnızca %82,9’a iniyor.
Bu resmî rakamlar, eğitimin kitleselleşmesinin bugün kimseyi es geçmeyen ve giderek daha sıkı hâle gelen bir seçme süreciyle karşı karşıya kaldığını kanıtlıyor. Öğrenciler açısından bu istatistiksel gerileme, sürekli bir güvencesizliğe ve gösterdikleri bütün çabaya rağmen mevcut kontenjanların ellerinden kayıp gittiği duygusuna dönüşüyor; böylece eğitim ve meslek yönelimi, psikolojik sıkıntının başlıca etkenlerinden biri hâline geliyor.
Sonuçta Parcoursup belki de yalnızca bir eğitim ve meslek yönelimi platformu değil; eğitim sisteminin sınırlarını somutlaştırıyor. Lisans programlarının bile giderek daha seçici hâle geldiği yükseköğretimin aşamalı biçimde kitlesellikten çıkarılması süreci ile derin toplumsal eşitsizlikler arasında, yükseköğrenime erişim engellerle dolu bir yola dönüşüyor. Bu yol daraldıkça öğrencilerin geleceğini sürekli bir belirsizlik kaynağına dönüştürüyor. Kimileri yönlendirilip desteklenerek ilerlerken başkaları belirleyici tercihlerle tek başlarına karşı karşıya kalıyor; bu da stresi ve adaletsizlik duygusunu büyütüyor.
Bu koşullarda, Dauphiné Lisesinde gözlemlediğimiz rehberlik ve destek eşitsizlikleri daha da derinleşiyor. Çevrelerinden daha fazla destek gören kimi öğrenciler sistemin beklentilerini önceden kestirebilirken başkaları yollarına tek başlarına devam ediyor. İstatistikler sayesinde, stresin okul deneyimini biçimlendiren yapısal bir etkene dönüştüğünü söyleyebiliyoruz. Öyleyse geriye şu soru kalıyor: Eğitim sistemimiz, daha iyi bir seçme ve eleme yapmaya çalışırken bütün bir kuşağa zarar verme riskini göze mi alıyor?
Geri bildirim: Eviri — özel sayfa | 🦋🤖 YERSİZ ŞEYLER