Tag Archives: Slavoj Žižek

Avrupa Amerikan rüyasından uyanıyor.
Slavoj Žižek

Sevgili Okurlar,

Aşağıdaki iki metin, Avrupa Aydınlanması’nın özgürleştirici mirasını yaşatmanın ve böylece Avrupa uygarlığının ayakta kalmasını sağlamanın tek biçimi olarak birleşik bir Avrupa’yı savunmaya yönelik giderek yaygınlaşan hareketin önemli parçalarıdır; benim de bütünüyle desteklediğim ve içinde yer aldığım bir hareketin. İlk metin, Klossa, Trautmann ve benim birlikte kaleme aldığımız programatik bir bildiridir; birçok Avrupa medya kuruluşunda yayımlanmış olup Project Syndicate platformunda da erişilebilir. Kaja Puto tarafından yazılan ikinci metin ise ilk olarak Lehçe olarak (🔗) adresinde yayımlandı ve Marek Jedliński tarafından İngilizceye çevrildi.

Şimdi yavaş yavaş ama karşı konulamaz biçimde yaklaşmakta olduğumuz şey, dünyanın sonundan daha azı değildir.
04 Nis 2026

Sevgili Yoldaşlar,

25 Mart’ta, Lorenzo Marsili’nin düzenlediği Europa2057 konferansında Roma’da bir konuşma yaptım. Burada yer alan metin, bu sayfada tartışageldiğim düşüncelerin çoğunu; benim sistematik bir biçimde ayrıntılandırılmış ‘Avrupa-merkezciliğimi’ toparlayan konuşmanın tam sürümüdür.

Radikal solcular arasında umut üretmek için, bazı entelektüeller bugün gerçekten de bazı sahici özgürleştirici failin var olduğuna (genellikle uzaklarda, Haiti’de ya da Venezuela’da ya da Nepal’de …) işaret ettiklerinde, bu muzaffer iddia (“Görüyorsunuz, hayal görmüyoruz, sahici bir devrimci süreç işliyor!”) tam da bugünün küresel mücadelesi için radikal özgürleştirici eyleyiciliğin standart kavrayışının yetersizliğiyle yüzleşmekten kaçınmamızı sağlayan bir fetiş işlevi görür. 2012

10 Aralık 2025

Tehran yakınlarındaki Latyan Barajı’nda gerileyen su seviyeleri, kuru, çatlamış bir nehir yatağını açığa çıkarıyor. Kalan suyun ince bir şeridi, puslu bir gökyüzünün altında çorak manzara boyunca kıvrılarak ilerliyor. Sahne, uzun süren kuraklık ve Tahran bölgesinde artan su talebi nedeniyle rezervuarın keskin düşüşünü vurguluyor.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

LRB Cilt 29 Sayı 22 · 15 Kasım 2007

Son birkaç on yılın en açık derslerinden biri, kapitalizmin yok edilemez olduğudur. Marx onu bir vampire benzetmişti ve şimdi belirgin hale gelen benzerlik noktalarından biri de şu görünüyor: vampirler, bıçaklanıp öldürüldükten sonra da her zaman yeniden ayağa kalkarlar. Kültür Devrimi’nde, kapitalizmin izlerini silmeye dönük Mao’nun girişimi bile, sonunda onun muzaffer dönüşüyle neticelendi.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

(The Maternal Phallus in Science Fiction: Uncanny Mothers, Omnipotent AIs, and Totalitarian Nurture)

İnsani entelektüellik, iç yaşam ile dış gerçeklik arasında bir yarık içerir ve ileri düzey yapay zekâ çağında bu yarığa ne olacağı—daha doğrusu, şimdiden neler olduğu—belirsizdir.
Slavoj Žižek
19 Ağustos 2025

Yapay zekânın hayatlarımızı ele geçirip düzenlediğine dair bir şey duyduğumuzda ya da okuduğumuzda ilk tepkimiz şudur: panik yok, oraya daha çok var; olup biteni sakince düşünüp buna hazırlanmak için hâlâ vaktimiz var. Durumu böyle deneyimliyoruz, ama gerçek tam tersidir: işler sandığımızdan çok daha hızlı gerçekleşiyor. Günlük hayatlarımızın, bir bakıma bizi kendimizden daha iyi tanıyan ve bize ‘özgür’ seçimlerimizi dayatan dijital algoritmalar tarafından ne ölçüde çoktan manipüle edilip düzenlendiğinin farkında değiliz. Başka bir deyişle, çizgi filmlerdeki meşhur sahneyi yine anarsak (bir kedi uçurumun üzerinde havada yürür ve ancak aşağı bakıp ayaklarının altında zemin olmadığını fark edince düşer), biz aşağı bakmayı reddeden bir kedi gibiyiz.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

🤖🧠 Saikbilim Evirileri 🤖🧠

Hepimiz, yeni tehlikelerin binbir zahmetle elde ettiğimiz özgürlüklerimizi tehdit ettiği korkusunu içimizde taşıyoruz; bu yüzden, özellikle dikkat gerektiren şey tam da özgürlük kavramıdır. Sadece özgürlüğü savunmak yetmez, asıl ihtiyaç duyulan şey, bir adım geri çekilip özgürlükten ne anladığımızı düşünmektir. Otoriter ve totaliter rejimler siyasi muhaliflerini çoğu zaman akıl hastası diye damgaladı (ve ona göre davrandı). O eski güzel Sovyet günlerinde Moskova’daki Serbsky Enstitüsü (ki 1990’dan sonra adını değiştirip Serbsky Merkezi oldu, işine aynı tas aynı hamam devam etti) siyasi baskı için psikiyatrinin amiral gemisiydi; oradaki psikiyatrlar, tutukluları konuşturmak ve milli güvenlik soruşturmalarına malzeme çıkarmak için acı verici ilaç yöntemleri geliştirdi. Psikiyatrların insanları yatırma gücünün altında ise uydurma bir politik ruh hastalığı vardı: “vyalotekushchaya” (“sürüncemede şizofreni”). Bu hastalığa sahip kişiyi, psikiyatrlar çoğu zaman gayet normal görünüp de ansızın “inandıklarından asla vazgeçmemek hastalığı”na tutulan, ya da “adalet arayışının yol açtığı sinirsel tükenmişlik” sergileyen, yahut “dava açmaya yatkın”, “reformcu sanrılar peşinde koşan” biri olarak tarif ediyordu. Temel mantık şuydu: Mevcut Sovyet Komünist düzenine karşıysan, aklın başında olamazdın; tedavi de öyle bir acıyla damardan psikiyatrik ilaç verilerek yapılıyordu ki, hastalar kendinden geçiyordu.