Tag Archives: Lacan Dersleri

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

浪🧩📞 LACAN DERSLERİ 浪🧩📞

(İçli dışlı (extimate))

Lacan’da Uzakın ve İçli Dışlı Olmak Üzerine (Nümerik Söylemler) 🎙️

İnsan varoluşunun belki de en derin paradokslarından biri, kendimize olan uzaklığımız ve aynı anda o mesafenin imkânsız derecede yakınlığıdır. Jacques Lacan’ın kavramsallaştırdığı “extimacy” yani “extimate” kavramı, tam da bu noktada devreye giriyor. Bu kavramı Türkçeye taşırken, dilimizin yaratıcı gücünden yararlanarak “uzakın” sözcüğünü kullanıyoruz. Uzakın, “uzak” ve “yakın” sözcüklerinin ustaca birleşmesiyle ortaya çıkan, hem bizi tanımlayan hem de bizden dışarı taşan o tuhaf alanı simgeliyor. Peki nedir uzakın ve neden bu kadar etkileyici, bu kadar güçlü bir kavramdır?

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

浪🧩📞 LACAN DERSLERİ 浪🧩📞

Ödip (Oedipus) miti, Batı kültürünün en bilinen ve en çarpıcı trajedilerinden biridir. Sofokles’in kaleme aldığı iki temel oyun, Oedipus Rex ve Oedipus at Colonus, kahramanın kaderle boğuşmasını, pişmanlık ve dönüşüm hikâyesini anlatır. Bu makalede, Ödip’in “istifade” ile başlayan ve “istifa” ile sonlanan yaşamöyküsünü ele alacak; “keyfiyet” (jouissance) ve “istifade” (jouir) kavramlarından yararlanarak, onun yaşadığı trajedinin hem kişisel hem de toplumsal anlamlarına kısaca değineceğiz.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

浪🧩📞 LACAN DERSLERİ 浪🧩📞

(Ignorance’a Cehalet Değil Bilmezlik Denmelidir)

Lacan’da Bilmezlik Tutkusu Üzerine (Nümerik Söylemler) 🎙️

Lacan, psikanalizin ve bilhassa psikanalitik kuramın temellerine dair en beklenmedik kapıları aralayan bir düşünürdür. Onun sevgiden, nefretten ve bilmezlikten (ignorance) “tutku” olarak bahsetmesi ilk bakışta şaşırtıcı görünse de, bu kavramların psikanaliz pratiğinde ve öznenin konumlanışında ne kadar önemli olduğu kısa sürede anlaşılır. Lacan’ın ortaya koyduğu üç temel tutkunun Türkçe çevirisi genellikle “sevgi tutkusu”, “nefret tutkusu” ve “cehalet tutkusu” şeklinde yapılmaktadır. Ancak bu çeviriye yönelik eleştiri, aslında kavramsal açıdan çok daha derin bir problemi işaret eder: “cehalet” kelimesi ile kastedilen, Lacan’ın ifade ettiği “bilmezlik” (ignorance) midir, yoksa hakikaten “kaba ve katıksız bilgisizlik” (crass ignorance) midir? Burada “bilmezlik” ile “cehalet” arasındaki farkı derinlemesine incelemek, psikanalitik kuramın merkezindeki bilme, bilmezlik ve hakikat/sahilik (truth/sahi) arayışının diyalektiğini gün yüzüne çıkarır.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

浪🧩📞 LACAN DERSLERİ 浪🧩📞

(Signifier Neden Gösteren Değil İmleyen Olarak Çevrilmeli)

Lacan’da İmleyen Üzerine (Nümerik Söylemler) 🎙️

İnsanlık tarihi boyunca dil, her zaman büyük bir gizemi barındırmıştır. Dili sadece bir iletişim aracı olarak görmek, onu basit bir “gösterme” işleviyle sınırlandırmak, dilin özündeki muazzam karmaşıklığı perdelemekten başka bir işe yaramaz. Örneğin, bir ok işareti düşünelim: Bir yönü gösterir, işaret etmek istediği şeyi belirginleştirir. Fakat bu tür göstergeler (yani “sign” veya “işaret”) ile Lacan’ın “signifier” dediği şeyin aynı olduğunu söyleyebilir miyiz?

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

浪🧩📞 LACAN DERSLERİ 浪🧩📞

Lacan’da Keyfiyet ve İstifade Üzerine (Nümerik Söylemler) 🎙️

Jacques Lacan’ın psikanaliz kuramına ilişkin metinlerini Türkçeye kazandırmaya çalışırken, çoğu zaman Fransızcadaki derin, katmanlı ve çetrefilli kavramları Türkçeye uygun bir karşılık bulmakta zorluk yaşanır. Bu kavramlardan belki de en meşhuru, hatta en tartışmalılarından biri, “jouissance” kavramıdır. Lacan’ın jouissance sözcüğüyle vurguladığı anlamlar her ne kadar “haz” veya “zevk” gibi Türkçede kolaylıkla kurabileceğimiz karşılıklarla yüzeyde benzeşiyor gibi görünse de, meselenin derinliğine indikçe bu kelimenin tenden zihine, dilden bedene uzanan, hatta toplumsal-politik boyutlar barındıran pek çok alt katmanı olduğu keşfedilir.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

浪🧩📞 LACAN DERSLERİ 浪🧩📞

(İngilizcesi ve Almancası, Dekripsiyon ile Deşifreleme)

Günümüzün dijital uygarlığında—“büyük veri” ifadesi pazarlama sloganlarında, politik stratejilerde, teknoloji öngörülerinde ve toplumsal kuramlarda durmaksızın yankılanırken—verinin nihai otorite, tartışmasız hakikat, tüm bilginin temel taşı olduğu yönünde güçlü bir yanılsama vardır. Veriyi nihai cevap olarak, kendiliğinden konuşan şey olarak ele alırız. Ama sormamız gerekir: veri gerçekte nedir?

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

浪🧩📞 LACAN DERSLERİ 浪🧩📞

(İngilizcesi ve Almancası, Yetkilenmenin (Simgesel Dikiş) Bedenlenmeden (Gerçek Dikiş) Ayrılması)

Slavoj Žižek, tüyler ürpertici biçimde parlak eseri Sex and the Failed Absolute‘ta, öznelik, ideoloji ve simgesel gerçekliğin kalbinde yatan temel paradokslardan birini ele alır: yalnızca simgesel düzene yerleştirilişimizi değil, aynı zamanda Gerçek’teki demir atışımızı da güvence altına alan çifte dikişin zorunluluğu. Bu ikili bağlama süreci, ideolojinin, kimliğin, iktidarın ve arzunun bitmek bilmeyen trajikomedyasının sahnelendiği arenadır. Bu alana yaklaşmak için, Žižek’in yaptığı gibi, öncelikle iki tür dikişi ayırt etmeliyiz—biri özneyi simgesel mekâna bağlayan, diğeri ise simgeselin kendisini Gerçek’te bir bedenlenme noktasına sabitleyen:

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

浪🧩📞 LACAN DERSLERİ 浪🧩📞

(İngilizcesi ve Almancası, Fetişlerin Simgesel Yetkilenmesi ile Semptomların Gerçek Yetkilenmesi)

Felsefi sorgulamanın uçsuz bucaksız, çalkantılı okyanusunda, yetkenin kendisinin temellerinin sarsıldığı anlar kadar sarsıcı pek az an vardır—ne zorla ne akılla, ama dalga yoluyla. Slavoj Žižek, Less Than Nothing adlı eserinde, Mladen Dolar’ın söylemde dalganın istikrar bozucu gücüne dair delici içgörüsünü alıntılayarak böyle bir sarsıntıyı dile getirir:

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

浪🧩📞 LACAN DERSLERİ 浪🧩📞

(İngilizcesi ve Almancası, Simgesel Düzen Nelerden Oluşur?)

İnsani anlamın gizli bir mimarisi vardır—düşünme, konuşma ve davranma biçimlerimizi sessizce yöneten işaretlerin, jestlerin ve kavramların derin bir yapısı. Bu mimari, tuğlalarla ya da çelikle inşa edilmemiştir, aksine imleyenlerden, simgesel koordinatlardan, nedenini hiçbir zaman tam olarak anlayamadığımız halde işgal ettiğimiz kodlanmış konumlardan oluşur. Bu mimariye bir simgesel düzenek adını veririz.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

浪🧩📞 LACAN DERSLERİ 浪🧩📞

(İngilizcesi ve Almancası, Bir Çayın Çaylığında Dört Söylem)

Şunu hayal edin: mütevazı bir bardak masanın üstünde duruyor. İçinde, koyu kehribar rengi bir sıvı demleniyor, hafif sıcaklık buharları salıyor ve hafızayla beklenti arasında bir yerde gezinen bir koku yayıyor. Birisi—belki siz, belki bir başkası—öne eğilip ilan ediyor: “Bu bir çaydır.”

Ama gerçekten öyle mi?