Psiko-hadsiz ile Kuyrukçusu: Tanı Koymak ve Tanık Oymak — Işık Barış Fidaner

Son günlerde hesabıma dadanan Twitter sapıklarını anlatayım size. İkili ekip halinde çalışıyorlar. Önce kadın olanı gelip durup dururken şöyle bir mesaj yazıyor:

— Hmmm tedavi yüzü görmemiş ruh hastası gibi bir haliniz var…

Ona “git başımdan psiko-hadsiz!” deyince erkek olanı zıpkın gibi köşesinden fırlayıp şöyle bir mesaj yazıyor:

— Aha! Psikanalizden geçmediğine göre psikanalizden bahsedemezsin! İşte laf ebesi olduğun kanıtlandı!

Bu ikincisine de “git başımdan psiko-hadsiz kuyrukçusu!” diyorum ve gidiyorlar. Bir hafta sonra aynı diyalog tekrarlanıyor.

Şimdi bu kavramları açıklayalım. Şu iki sözü karşılaştırın:

1) Semptomlar gözlenmekte.
2) X semptomları gözlendi.

Birinci sözü söyleyen kişi beklenmedik ilginç bir fenomenin tanığıdır ve “Neymiş acaba?” diyerek olan biteni merak edip açıklamaya yönelmiştir çünkü semptomların neye ait olduğu belirsizliğini korumaktadır.

İkinci sözü söyleyen kişiyse tam aksine “Hiç şaşırmadım!” iddiasındadır çünkü sahip olduğu bilgiler gereği tam da beklediği semptomları görüp X nesnel gerçeğini tespit ettiğini düşünmektedir.

“X saptandı!” diyen kişi tanı koymuş ve böylece tanık oymuş olur: Artık olan bitenin tanığı kendisi değildir, bildiği varsayılan öznedir: Uzman veya doktor veya profesör veya akademi veya her kimse…

Dikkat ederseniz birinci söz dişil bir konumdan, ikinci söz eril bir konumdan gelir. Öte yandan:

— Eğer birinci söz ikinci söze çanak tutuyorsa (birinci Twitter sapığım gibi sanki şaşırmış gibi yaparken aslında hiç şaşırmıyorsa) dişil bir konum yerine kadınsı bir konumdan geldiği anlaşılır.

— Bunun gibi eğer ikinci söz birinci sözün çanak tutmasına bağlı hareket ediyorsa (ikinci Twitter sapığım gibi “hiç şaşırmadım!” demek için kadınsı şikayeti fırsat biliyorsa) eril bir konum yerine kadınsılığa kuyrukçuluk eden bir konumdan geldiği anlaşılır.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Bkz “Erkeklerin Görevi Kadınsı Hanımlara Moral Vermek Değil”

Artık bu su biraz aka de mi?