Saçbayrak: Arapsaçına Fransız Kalan Acemsaçı — Işık Barış Fidaner

İnternette dolaşan iki unsur birbirine dolandı:

1) İranlı kadınların saç kesme eylemi
2) Saçlardan oluşan bir bayrak resmi

İkisi arasında önceden bir ortaklık yoktu:

1) Saç kesme İran’da kılık kıyafet kanununa karşı güncel bir halk eylemidir.
2) Saçbayrak (ona bu adı verelim) yıllar önce sergilenmiş bir sanat eseridir [1].

Sonuçta iki unsur ayrı köklerden kopup gelen saç telleri gibi demetlendi [2]:

1) Saç kesme öldürülen Mehsa Jiyan Emini’yi anmak için başlayan eylemlerdir.
2) Saçbayrak Frankofon sanatçı Edith Dekyndt’in 2014 tarihli eseridir [3].

Bu koşutluk doğulu/batılı milletlerin çağrışımlarıyla şöyle eşleşir:

1) Acem İranlı demektir ama asıl anlamı şudur: “Derdini iyi anlatamıyor çünkü Arap değil.” [4]
2) Fransız kalmak şu anlama gelir: yabancılaşmak, olan biteni anlayamamak, derdini anlatamamak [fıramamak].

Bu eşleşmeye iki ekleme daha yapabiliriz:

1) Persian/Parisian ses benzerliği (Farsça kaynaklı) Muştu/Müjde ses benzerliğini anımsatır [5].
2) İnsanı yabancılaştıran (Fransız/Acem bırakan) karmakarışık işlere Türkçede “arapsaçı” denir.

Buna göre:

1) Suudi Arabistan’a özenen kılık kıyafet kanunları Arapsaçıdır.
2) Kanunu protesto eden İranlı kadınların kestikleri saçlar Acemsaçıdır.
3) Saçbayrak eseri de Acemsaçının Arapsaçına Fransız kalışını simgeler.

Acemsaçına döndüm
Çöz beni acemsaçı
(Erkin Koray uyarlaması)

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Saçyaprak (trichome)” Alexander Beadle

[2] Bkz “İcazetin Yani’si Yavan Olur: Herıld Yani (Olsun Muştu!) ve Yani Herhalde (Olsunmuştu…)”, “Hermetik Deri”, “Saçmasapan ve Saldımsalak”, “Platon’un sakalı (saçmantıklı savlama)”

[3] Fransızca adı: Ombre Indigène (Yerli Saye, 2014): www.argosarts.org

[4] Bkz “Acem” (islamansiklopedisi.org.tr), “Acem kızı” (Vikikaynak)

[5] Bkz “Müş-teri Döken Müjderi”, Parizyen’den Müjde Çorap (aşağıda), “Azar Azar Arzula(la)tan İdealizme Karşı Fırıl Fırıl Dön-Dür(tüley)en Maddecilik” Slavoj Žižek