İnkar yumurtayı tavuktan soyutlamaktır: Evren’in de, Evre’nin de… — Işık Barış Fidaner

Ünlü paradoksu/saçmantığı bilirsiniz:

Tavuk mu yumurtadan çıkar, yumurta mı tavuktan?

Aslında aradaki fark besbellidir:

1) Tavuktan yumurta çıkması kurala bağlanabilir: Endüstrisi bile kurulur, market raflarını doldurur.

2) Yumurtadan tavuk çıkması ancak ritüelle olur: Horoz çiftleşmelidir ve erkek civciv kenara atılmalıdır.

Böylece false/fol çevirisini daha iyi anlarız:

Fol (tavuğu yumurtlatmak için konan sahte yumurta) false‘tur çünkü ritüelleri (horozları ve erkek civcivleri) inkar eder.

İnkar yumurtayı tavuktan soyutlamaktır. İşin kötüsü bizzat tavuğun kendisi bu inkardan muzdariptir çünkü yuvasına konan folları görünce kendi yumurtası zannetmektedir.

Tavuk/yumurta beraberce şöyle soyutlanır:

1) Tavuk uzamsaldır: Bir evren’e aittir, o evren’in kurallarına tabidir (yumurtlama).

2) Yumurta bileşimseldir: Bir evre’ye aittir, o evre’nin ritüeline bağlıdır (döllenme).

O zaman aynı paradoks/saçmantık şöyle de yazılabilir:

Evren mi evre’den çıkar, evre mi evren’den?

Yani (dikkat sıralama ters dönüyor):

1) Barındığımız evren çok sayıda evre mi geçirmekte? (evre mi evren’den çıkar?)

2) Yaşadığımız evrede barınan çok sayıda paralel evren mi var? (evren mi evre’den çıkar?)

Tavuk analojisinden tahmin edeceğiniz gibi bu ikisi cinsel farkı verir:

1) Evren’in evre’lerden geçmesi dişilliktir.

2) Evre’nin evren’ler barındırması erilliktir.

Buna göre şayet erillik diskalifiye edilirse dişil evren’lerin geçtiği evre’ler yeniden evren’leşemez ve follarla kandırılan tavukların yumurtaları gibi her gün piyasaya kurban edilir.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner