Habire Dikiliş ve Sürekli Dikiliş: Hayra Yorduğuna Değer Mi Hiç? — Işık Barış Fidaner

Filmlerin çoğunda seyredilen karakter bir mutlu sona varacaktır.

Kurgusal karakter o kadar talihli olmadığında dahi filmi izleyen kişi kendi çapında bir mutlu sona varacaktır.

Seyircilerin çoğunluğu o kadar talihli olmadığında dahi “sanat filmlerinden anlayan” seçkin bir azınlık öyle ya da böyle bir mutlu sona varacaktır.

Freud’un teorisine göre bir rüya ilk bakışta ne kadar kasvetli ve korkunç görünürse görünsün yeterince analiz edildiğinde istek doyuran bir hüsnükuruntu olduğu anlaşılır (wish-fulfillment, wishful-thinking).

Bir film de ne kadar acayip veya korkunç görünse de yeterince analiz edildiğinde öyle ya da böyle istek doyuran bir hüsnükuruntu olduğu anlaşılacaktır.

Doyurulan istekler ister “normal” ister “sıradışı” ister “sapkın” olsun, fark etmez.

Hatta isterse o istekler birbirlerini baltalasınlar (“haz ilkesinin ötesinde” olsunlar) “gene” (encore) hiç fark etmez.

Bütün kurgular hüsnükuruntudur = hayra yorulma isteğidir = yorulduğuna değmesi isteğidir.

Haz ilkesinin karşısına dikilen Gerçeklik ilkesi gururla deklare etse de…

“Yorulduğuna katiyen değmedi!”

…Haz ilkesi ilelebet istek doyuran hüsnükuruntular kurgulamaktan “katiyen” vazgeçmeyecektir.

İşte bunlar dikiliş kavramının iki yüzünü (aslını astarını) oluşturur:

1) Gerçeklik ilkesinin Haz ilkesinin karşısına habire dikilişi (aslı)

2) Haz ilkesinin Singer’inde yeni kurguların sürekli dikilişi (astarı)

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Bkz “Dikiliş (Doğruluk Endişesi) ve Öz-dikişleme (Sahilik Kaygısı): Evrimsel Seçilim”, “Gerçek ve Salbırak”

hüznükuruntu