Kurama Direnen Yaşam, Yaşamı Noktalayan Kuram — Işık Barış Fidaner

Yaşam ve kuram (eylem ve teori) iki yönlü ilişkilenir:

1) Kuramı yaşama geçirmek tümdengelim adıyla bilinir.
2) Yaşamı kuramlaştırmak tümevarım adıyla bilinir.

Kuramsal haki-kat, toprak zemindir, tüm canların kaynağı ve akıbetidir:

Sizi tümdengetirdik, yine tümevardıracağız ve bir kez daha sizi oradan çıkarsayacağız. (Taha 55)

Doğası gereği yaşam kurama direnç gösterir çünkü:

1) Haki-kata ayak basıp çamura batmak istemez.
2) Kuramın yanında yaşam da yansın istemez.

Yaşam/kuram ikilemi ıslak/kuru nüsha veya wetlab/drylab gibidir. Bütün veriler dijital sistemlere taşınmış olsa bile kurama direnen yaşam adına kağıt hışırtısı veya mürekkep kokusu veya hücre kültürü gibi çeşitli duyusal öğelere bağlılık devam eder.

Yaşamı kuramlaştırmak onu simgelerle noktalamak olduğuna göre ‘kuram mı yaşam mı?’ sorusu ‘tamam mı devam mı?’ sorusuna tercüme edilebilir; yaşamın kurama gösterdiği direnç de ‘ölmedik herhalde!’ ünleminde en doğal ve net ifadesini bulur.

Kadının tamamsız olması (Lacan) kuramsal kapanıma sığmayan bir yaşama beden vermesi demektir. Dişil can taşkınlığı kuramsal kapıları açan ‘açıl susam açıl!’ büyüsüdür. Yetkisiz büyülerle kapılar açıldıkça erilliğin taslama olduğu açığa çıkar.

Her selamda bir tutam malumat fazlası getiren yaşam, her an yeni kuramsal güncellemelere gebedir. Eril işlem ise ‘tamam’ veya ‘eyvallah’ gibi bir jestle yaşamsal taşkınlığı durdurmak, sınırlamak veya noktalamak, dolayısıyla onu kuramsal yapılara tercüme etmektir.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Bkz “Dişil can taşkınlığı” Slavoj Žižek, “Dünyanın Merkezi: hakikat zeminine ayak basmak”, “Saklı Yüksük Dünya: Hakikat sonrası yolcusu kalmasın!”, “Fallusun ötesinde keyfiyet” Jacques Lacan, “Kadın tamamsızdır” Jacques Lacan, “Kendine Selam Vermek: Vicdan Üstben Değil Arzu Yasasıdır”, içinde “malumat fazlası” geçen yazılar, “Sanata devam” Slavoj Žižek, “Ölmedik ya!” Zen meseli