Üstben Önbastırmadan Korkar: Kalabalık Toplayıp Gott’u Kalkan Uzmanlar Sanata Book Atar — Işık Barış Fidaner

Bu yazıda üstben//önbastırma ayrışmasını ele alacağız. Basitçe:
1) Size sahiden hitap eden her söz/jest önbastırma seviyesine dokunur.
2) Danıştığınız şu veya bu uzmanın telkinleri ise üstben seviyesinde kalır.

Birinin şu veya bu kişiyi “Bu işin doğrusu budur” diyerek eleştirmesi üstben seviyesinde kalır. “Peki sahiden öyle mi?” diyerek sarfedilen sözleri analiz etmek ise önbastırma seviyesine dokunabilir.

Mesela bir psikologdan alacağınız mutluluk veya başarı tavsiyeleri üstben seviyesindedir. Oysa size hitap eden bir sanat eseri önbastırma seviyesine de dokunabilir.

Tatlısuları seven üstben “Hadi şimdi güzel güzel yüz bakalım aferin ama fazla açılma çocuğum!” diyen bir körebeveyndir. Önbastırma alanıysa üstbeni korkutan kocaman ummandır. ‘Umman hissi’ üstbeni kapsayarak aşan çok daha geniş ve ortak bir bağlama tutunur (dil gibi yapılanan bilinçdışına ve kurgu gibi yapılanan hakikate tutunur) [1].

Sanat eserleri her zaman uzmanları korkutacaktır, çünkü önbastırma üstbeni tehdit eder, onu geri püskürtebilir, onu evrene iade edebilir; İd’i bastırarak inşa edilen bütün Egolar bu nedenle kırılgan kalmaya yazgılıdır.

Sanat gören uzmanın içi ürperir, o da ne yapar?
1) Kalabalık toplayıp üstdil konumuna oturur yani Gott’u kalkar.
2) Lüzum bildirileri döşeyen kitaplar yazıp sanatçılara Book atar.

Bunları yaparken de “sanatın ve sanatçının dostu” kisvesine bürünür: Zavallı sanatçılara dünyanın lüzumlarını bildirerek sözümona iyilik yapıyordur. Şimdi anlattığım bu kavramın tipik örneğiyle yazıyı noktalayalım:

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Umman Hissinin İmkansız Teşhissiyatı” Sigmund Freud; aynı nedenle deli olmadan veli olunmaz.

~~ gömülmüş bir sanatçının evrak-ı metrukesi ~~
yahudi mahallesinde domuz
hristiyan mahallesinde köpek
müslüman mahallesinde salyangoz

Anahtar köprüde kaybolmuştu