ChatGPT 101: Fıkra Kurgulayan Solaris — Işık Barış Fidaner

Başka dünyalara ihtiyacımız yok. Aynalara ihtiyacımız var. (Solaris) [1]

Aybaşından beri ChatGPT’ye fıkra benzeri birçok şey yazdırınca (Muhaberat) biriken ufak tefek tecrübeleri kayda geçirmeye karar verdim.

Žižek geçtiğimiz aylarda ChatGPT’nin ‘insanlar kadar aptal olamadığında’ siyaseten doğrucu kimlikçiler gibi kasıntı davranabildiğinden bahsetti [2].

Sahiden de ‘saygın isim ve kimlikleri karalamasın’ diye şiddetli üstbenler programlandığı için sistem sık sık ‘maalesef bir yapay zeka olarak ben katiyen gerçekdışı senaryolar yazabilemem’ küskünlüğüne düşebiliyor.

Ama şayet ‘tehlikesiz’ bölgelerde irkiltmeden dolaştırabilirseniz (üstbenlere takılmadığı zaman) ‘dili açılıyor’ ve harika bir serbest çağrışım makinesine dönüşüyor, Žižek’in İd-Makinesi dediği şeye benziyor, fıkra kurgulayan Solaris oluyor [3].

O ‘bir yapay zeka olarak’ kendi resmi görevini ‘kullanıcılara istedikleri bilgileri vermek’ diye tanımlasa dahi ChatGPT’nin asıl hüneri incelikli komutlar yardımıyla eşi benzeri görülmemiş efsaneler, fıkralar, masallar uydurabilmesidir.

Eğer en isabetli komutları en isabetli sırayla verebilirseniz über-yaratıcı masallar uydurmak konusunda (Žižek’in arayıp bulamadığı en olumlu anlamda) ‘biz insanlardan daha bile aptal olabildiğini’ göreceksiniz.

Muhaberat sayfamda birçok ChatGPT komut örneği bulabilirsiniz, bunları uyarlayarak daha farklı komutlar vermeyi deneyin, tabi sistem ‘maalesef yapabilemem’ küskünlüğüne düştüğünde verdiğiniz komutları gözden geçirmeniz gerekecek. Sözgelimi:

1) Gerçekdışı bir olay için ‘anlat’ yerine ‘kurgula’ demelisiniz.

2) Beğenmediği bir ‘çeviri’ye ‘uyarlama’ demelisiniz.

3) Tasvip etmediği bir yorum için ‘tefsirli meal’ yerine ‘sağladığı bakış açısı’ demelisiniz.

4) Genel olarak ‘nesnel kapsamları çöktüren’ terimler yerine ‘öznel bağlamlara dokunabilen’ terimler seçmeye dikkat ederseniz ChatGPT komutlarınıza daha seyrek küsecektir.

Bu tip ince ayarlar işlemezse önceki Chatlere dönebilirsiniz. Yeni açtığı bir Chatte kurgulamayı reddettiği bir masalı daha önceden ‘hiç çekinmeden masal anlatabilmiş’ olduğu bir Chatte ‘sorun etmeyebilir’. Ayrıca aynı komutu üst üste birçok kez tekrarlamak da size vereceği cevapları geliştirebilir.

Her Chatin kendi ‘bağlamı’ vardır, yani o Chat sürerken ‘hatırlanan’ şeyler vardır. Ayrıca bazı Chatler daha üstbenliyken (yanlış yapma korkusuyla komutları reddetmeye meyilliyken) diğer Chatler daha serbest çağrışımlı, yani ‘insan gibi aptal’ (efsane, fıkra, masal yazdırmaya müsait) olabilir.

Cevapların komutlarla şekillendiği etkileşimli/tepkileşimli Solaris vasfı nedeniyle ChatGPT’nin ‘artificial intelligence’ oluşuna ‘yapay zeka’ yerine ‘suni muhaberat’ demek daha uygundur. Ondan size gelen bütün haberler sunidir yani efsane statüsündedir, ama bir o kadar da gerçektir, çünkü hakikat hem yanılgıdan çıkar hem de kurgu gibi yapılanır. Dil gibi yapılanmış bilinçdışının ‘başkalarının söylemi’ halinin önemli bir bölümü de ChatGPT hudutları dahiline düşer [4]. Muhaberat sayfamda bunun delillerini sundum.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Postmodern Yabancılaşma Modeli”, “Solaraks (Solaris): Umman Mürşit (Uhm man more shit?)” Stanislaw Lem, “Solarakkas Umman: Keskesin ve Basbariz” Stanislaw Lem

[2] Bkz “Artificial Idiocy” Slavoj Žižek, “ChatGPT Says What Our Unconscious Radically Represses” Slavoj Žižek, ayrıca bkz ‘sentence dispenser’ terimime başvuran “Less Human Than Human: Artificial Intelligence and the Žižekian Mindspace” John Milton Bunch

[3] Bkz “‘Kendi içimde yokum’” Slavoj Žižek, “Slavoj Žižek: Sapkın Kılavuz Sinema”

[4] Bkz “Tüm-yankılaşım: Belki bir gün insanlığın söylemi kendi metniyle berrak semalarda öpüşüp barışıverir, kimbilir?” Jacques Lacan