‘Estetik Cerrahi’nin Yanıltıcı Adlandırılması: Reductio ad Absurdum Yoluyla Bir İnceleme

🪞⚔️👁️ Post-Feminizm 🪞⚔️👁️

Giriş

Modern tıpta dil, çoğu zaman bilimin kendisinden daha güçlü bir biçimde algıları şekillendirir. Bu dilsel hilelerin en çarpıcı örneklerinden biri, “estetik cerrahi” terimidir; sanki doğanın güzelliğini yücelten sanatsal bir uğraş gibi, Michelangelo’nun rehberliğinde yürütülen bir faaliyet izlenimi verir. Oysa, yaygın biçimde “estetik cerrahi” olarak adlandırılan şey, gerçekte “kozmetik cerrahi”dir; insan bedenine, tıpkı plastik, silikon veya kil gibi şekillendirilebilir bir malzeme muamelesi yapar. Eğer bu tür dilsel çarpıtmalar önlenemezse, yakında antidepresanlara “epistemolojik tedavi” ya da antipsikotiklere “ontolojik ilaçlar” dememiz gerekebilir. İşte bu makalede, reductio ad absurdum (saçmaya indirgeme) yöntemiyle, tıbbi terimlerin anlamlarının şişirilmesinin, gerçekliği çarpıttığını ve tıbbi uygulamaların ciddiyetini zedelediğini göstereceğiz.

Kozmetik Cerrahinin Plastik Gerçekliği

Plastik cerrahi, kaynakçılık veya marangozluk gibi, form ve yapıyı fiziksel olarak değiştirmeye odaklanır. “Plastik” kelimesi, Yunanca plastikos sözcüğünden gelir ve “şekillendirmek” anlamındadır; bu da, biçimlendirmeye yönelik bir tıbbi disiplin için son derece uygun bir tanımlamadır. Ancak bu mekanik işlem, zaman içinde semantik bir estetik enjeksiyonla “estetik cerrahi” olarak yeniden adlandırılmıştır. “Estetik” kelimesi, güzellik, simetri ve sanatsal arayış gibi klasik idealleri çağrıştırır. Plastik cerrahiye “estetik cerrahi” demek, bina yıkımına “mimari yenileme” demeye benzer.

Şimdi bir düşünelim: Aynı dilsel mantığı başka tıbbi müdahalelere de uygulasaydık ne olurdu? Antidepresanları “epistemolojik tedaviler” olarak adlandırmak gerekirdi; sonuçta, yaşamın güzelliklerini daha net algılamamızı sağlıyorlar. Benzer şekilde, antipsikotik ilaçlar “ontolojik ilaçlar” olurdu; nihayetinde kişiyi, halüsinasyonların ve sanrının saptırdığı “gerçeklik” düzlemine geri getirmeye çalışıyorlar. İşte bu tür adlandırmalar, saçma görünse de, “estetik cerrahi” teriminin yaşadığı semantik evrimi gözler önüne seriyor.

Antidepresanlar: Epistemolojik Tedaviler

Antidepresanlar, depresyon semptomlarını hafifletmek için nörotransmitter dengesizliklerini hedef alır. Ancak eğer “estetik cerrahi” mantığını burada da uygularsak, bu ilaçların biyokimyasal etkileri değil, epistemolojik işlevleri ön plana çıkarılmalıdır. Sonuçta, antidepresanlar yaşamın güzelliklerini algılamamızı sağlar; o hâlde bunlara “epistemik aydınlanma araçları” dememiz gerekir.

Bu durumda fluoksetin, “Epistemik Uyanış Hapı” adını alabilir; serotonin seviyelerini yükseltirken, aynı zamanda yaşamın gizli sevinçlerini ortaya çıkaran bir ilaç olarak konumlanır. Elbette ki bu adlandırma komik görünüyor; ancak “estetik cerrahi” kavramının yarattığı yanılsamayı net biçimde ortaya koyuyor. Kozmetik cerrahi, insanın estetik anlayışını değiştirmez; sadece fiziksel görünümü değiştirir. Antidepresanlar da hayatın özündeki güzelliği keşfetmeyi sağlamaz; yalnızca ruh hâlini düzenler. Eğer dilde pazarlama kaygısı, bilimsel gerçekliğin önüne geçerse, tıbbi söylemler felsefi içerik kisvesi altında komik ve yanıltıcı bir hâl alır.

Antipsikotikler: Ontolojik İlaçlar

Antipsikotik ilaçların “ontolojik ilaçlar” olarak yeniden adlandırılması da benzer bir mantıksal sürecin sonucudur. Bu ilaçlar, nörotransmitter faaliyetini düzenleyerek halüsinasyonları ve sanrıları azaltır. Eğer plastik cerrahinin mekanik müdahaleleri “estetik” sıfatını hak ediyorsa, antipsikotikler de “gerçeklik bilincini yeniden inşa eden ontolojik araçlar” olarak adlandırılmalıdır. Sonuçta bu ilaçlar, kişiyi yanıltıcı algılardan çekip, felsefenin kadim sorusu olan varoluşun “gerçek” zeminine geri getirir.

Bu mantıkla haloperidol, “Ontolojik Rehber İksiri” olabilir; kişiyi gerçeklik düzlemine geri getirdiği için, Platon’un mağara alegorisindeki ışığa çıkarılan mahkûm misali, bireyin zihinsel gölgelerini dağıtan bir ilaç olarak tanıtılabilir. Ancak içgüdüsel olarak bu adlandırmanın saçma olduğunu fark ederiz. Peki, neden plastik cerrahi için aynı dilsel çarpıtmaya karşı çıkmıyoruz? “Estetik cerrahi” terimi de aynı yanıltıcı mantığı kullanmıyor mu? Antipsikotiklere “ontolojik ilaç” demek ne kadar saçmaysa, plastik cerrahiye “estetik cerrahi” demek de o kadar yanıltıcıdır.

Yanıltıcı Terimlerin Tehlikesi

“Plastik cerrahi”nin “estetik cerrahi”ye dönüşmesi, masum bir dilsel kayma değil, pazarlama stratejisinin bilinçli bir ürünüdür. Bu tür yanıltıcı adlandırmalar, insan bedenini doğuştan gelen bütünlükten uzaklaştırarak, sürekli “geliştirilmesi” gereken bir proje olarak gösterir. Bu durum, tıbbi gereklilik ile keyfi değişiklik arasındaki sınırı muğlaklaştırır ve gerçeği manipüle eder.

Eğer bu yaklaşım benimsenmeye devam ederse, psikiyatride “ontolojik uyanış ilaçları” veya “epistemolojik aydınlanma hapları”nı tartıştığımız günler hiç de uzak olmayacaktır. Ancak hepimiz biliriz ki antidepresanlar epistemolojik içgörü sağlamaz; serotonin seviyelerini dengeler. Antipsikotikler de ontolojik hakikati sunmaz; beyin kimyasını düzenler. Plastik cerrahi de estetik algı inşa etmez; cilt altı dokuları yeniden şekillendirir.

Sonuç

Dil, ticari veya ideolojik amaçlarla çarpıtıldığında, gerçekliği bulanıklaştırır. Plastik cerrahinin “estetik cerrahi” olarak yeniden adlandırılması, bu bulanıklığın en net örneklerinden biridir. Reductio ad absurdum yöntemiyle, bu mantıksal kaymanın saçmalığını gözler önüne serdik: Eğer plastik cerrahi “estetik” olarak sunulabiliyorsa, aynı mantıkla antidepresanlara “epistemolojik tedavi,” antipsikotiklere “ontolojik ilaç” dememiz gerekir. Ancak bu adlandırmaların saçma oluşu, kozmetik cerrahiye “estetik cerrahi” denmesinin de ne denli yanıltıcı olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Tıbbın ve bilimin ciddiyetini korumak istiyorsak, şeyleri oldukları gibi adlandırmalı, plastik cerrahiyi “estetik” bir sanat dalı değil, “kozmetik” bir müdahale alanı olarak tanımlamalıyız. Gerçeklik, tıpkı ruh sağlığı gibi, pazarlama kaygıları uğruna çarpıtılmamalıdır.