İnkar Portalı: Mladen Dolar’ın Pişmiş Kelle Gibi Sırıtışı ve Žižek’in Entelektüel Nötralizasyonu Üzerine

🫣🙃😏 Hypocritique 🫣🙃😏

Kaçırılması kolay, ama her şeyi ortaya seren bir an vardır—Mladen Dolar, Cadell Last’ın bilmiş önermesiyle teşvik edildiğinde şunu söyler:
“Yani, Slavoj, onu 1970’te tanıdığımdan beri, elli beş yıl oldu, sürekli aynı kitabı yazıyor. Bir şekilde bu sadece bir devam, aynı metin, arada bir onu kesip bir kitap olarak yayımlıyor, ama bu sonsuza dek süren aynı kesintisiz metin.”
Ve gülümser—şefkatle keskin, alaycı bir haz arasında sıkışmış bir sırıtış.

Bu “iltifatta” ne söz konusu? Dolar’ın sırıtışı sadece kişisel bir nostalji değildir; entelektüel mesafe alma biçimidir, küçük ama hesaplı bir inkar tavrıdır. Adeta şunu der gibi: “Žižek’in ne olduğunu biliyoruz, bunu hep gördük, burada gerçekten yeni hiçbir şey yok, sadece bitmeyen bir tekrar.” O sırıtış, içerden bir üstünlük kılıfına bürünmüş kıskançlığın işaretidir. Dolar kendisini hem Žižek olgusunun bir parçası, hem de üzerinde hüküm veren bir hakem konumuna koyar.

Žižek, klişede söylendiği gibi, “sürekli aynı kitabı yazan” biri değildir. Bu ithamın kendisi ideolojik bir jesttir; Žižek’in süregiden teorik müdahalelerini, onları tek bir tekrar hareketine indirgeyerek nötralize etmeye kalkar—tekerini boşuna döndüren bir “eski dost”, ki artık konu canlı siyasete veya “Marx’ın meselesi”ne geldiğinde güvenle görmezden gelinebilir.

Žižek Çıkarıldığında Ne Kalır? Mastürbatif Teori

Bu esprinin asıl işlevi—özellikle kendini “canlı düşünme topluluğu” olarak pazarlayan Portal bağlamında—Žižek’in radikalliğini zaten anlaşılmış, sindirilmiş olarak kenara çekmektir; böylece ev sahibi figürler, Marx’ı parçalara ve alt parçalara ayırma törenlerine dönebilir: Erken Marx, Geç Marx, Diğer Marx, Biyografik Marx, vs.

Dolar ve Cadell, Žižek’e attıkları iğneden hemen sonra “Marx’ın meselesi”ne dönüverirler—bunu da On Birinci Tez’i (“filozoflar dünyayı sadece yorumladılar, mesele onu değiştirmektir”) sahiplenme anlamında değil, düşünürleri dönemlere ayırıp tarihselleştirerek ve Marksist politikanın patlayıcı çekirdeğini güvenli bir şekilde karantinaya alarak yaparlar. Žižek’in On Birinci Tez’i tersine çeviren eleştirel hamlesi—önce yorumlamamız, düşünmeye cesaret etmemiz, analiz yasağını (“Denkverbot”) yıkmadan harekete atılmamamız gerektiği vurgusu—rahatça es geçilir. Dolar ve Cadell, Žižek’in son Frankfurt’taki Analyseverbot konuşmasının önemini kavrayamayan (ya da kavramak istemeyen) pozisyonda, Marx’ın doğru dönemlemesini tartışmaya çekilir. Bu, kurumsal mastürbasyon olarak teoridir: kamusal, kendinden memnun ve tamamen güvenli.

Dolar’ın sırıtışı, tehlikeli komşuyu evcilleştirmenin getirdiği tatminin sırıtışıdır. Bir kez Žižek’in “aynılığı” tesis edildi mi, onun Frankfurt müdahalesi—dünya çapında bağlamsal analize getirilen yasağı (“Analyseverbot”) ifşa ettiği yer—güvenle unutulabilir. Filistin tartışılamaz, çünkü kendi Hegelci-Marksistleri Žižek zaten konuşmuştur ve onu ciddiye almak, sadece “teoriyle” değil, canlı politik antagonizmayla da yüzleşmeyi gerektirir.

Portal Malı Olarak Entelektüel Mastürbasyon

Portal felsefesi kendini “canlı topluluk” diye sunar, ama sunduğu şey bir başka balondur: en radikal jestlerin Marx biyografisinin bölünmesi ve alt bölümlere ayrılması veya Sloven okulunun “en iyi”lerinin sonsuzca tekrarı olduğu para-akademik bir terapi seansı. Dolar’ın “her şey berbat, şimdi başlayalım”ı bir seferberlik çağrısı değil, melankolik bir teslimiyet, mağlubiyetin bilgelik kılığında tekrarıdır.

Žižek’in gerçek müdahaleleriyle—Marx’ın On Birinci Tezi eleştirisi ve Analyseverbot’a karşı siyasal tavrı—yüzleşmeyi reddederek, Dolar ve Cadell, teoriyi narsisistik hazdan öteye taşıyabilecek antagonizmadan kendilerini yalıtırlar.

İçkin Bir Eleştiri Nasıl Görünürdü?

Žižek’in Canlı Tekrar Skandalı
Žižek “kendini tekrarlamaz.” Onun teorik projesi, aynı antagonizmanın durmaksızın dolaşımıdır: düşüncenin yasaklandığı bir dünyada nasıl düşünüleceği. Her yeni kriz, her yeni analiz yasağı (Analyseverbot), politik karmaşıklığı susturmaya yönelik her yeni girişim, Žižek’i tekrar başlatmaya zorlar—aynı noktadan değil, ideoloji ağının yeni bir düğümünden. Onun Frankfurt müdahalesi “aynı kitap” değildir, politik bir anda somut bir müdahaledir, gerçek bir karşılığı vardır.
Marx’ın On Birinci Tezi: Dönemlendirilmemeli, Tersine Çevrilmeli
Portal’ın Marx’ı dönemlendirme takıntısı (Erken, Geç, Diğer) Marx’ın On Birinci Tezi’nin hâlâ tamamlanmamış olduğu gerçeğine karşı bir savunmadır: bugün “dünyayı değiştirmek” için onu yorumlamaya cüret etmek gerekir—Denkverbot’u kırmak, düşüncenin yasaklandığı yerde düşünmek. Tam da Žižek’in örneklediği hareket budur.
Dolar’ın Alaycı Sırıtışı: Kıskançlığın İşareti
Dolar’ın “iltifat” anındaki gülüşü, entelektüel kıskançlığın yüzüdür—Žižek’in müdahale etme, skandal yaratma, akademik tekrar güvenliğine direnme ve zamanımızın canlı antagonizmalarında bir pozisyon alma yetisine duyulan bir kıskançlık.
Portal Felsefesi: Canlı Topluluktan Narsistik Terapiye
Žižek’in antagonizması olmadan—politikanın Gerçek’ine ısrarı olmadan—Portal felsefesi, iddia ettiği şeye dönüşme riski taşır: konforlu bir balon, “başkalarıyla düşünmeyi öğrenmek” adı altında sonsuz (güvenli) tekrarlar, dünyadaki antagonizmalar ise el değmeden kalır.

Sonuç: Dönemlendirilemeyecek Olan Nedir?

Žižek’in çalışması, tekrar ithamıyla nötralize edilemez; çünkü tekrar eden içerik değil, antagonizmaya ısrardır—akademik güvenli “eleştirel” tartışma ekonomisine yedeklenmeyi reddetmektir. Dolar’ın kıskanç gülümsemesi, Cadell’in entelektüel güvenli alanı ve Portal’ın “başkalarıyla düşünmeyi öğrenen” topluluğu, Žižek’in ortaya koyduğu asıl Gerçek’i inkar etmek için işleyen ekranlardır: analiz yasağına karşı düşüncenin gerekliliği, terapötik teorinin konforuna karşı antagonizmaya sadakat.

Kısacası: Žižek sürekli aynı kitabı yazmıyor—sürekli aynı meseleyi, düşünceye getirilen aynı ideolojik yasağı, her seferinde yeni kılıklarda karşısına alıyor; ve sözde dostları ise bunu alaycı bir sırıtışla inkar etmeyi, kendileriyle yüzleşme riskine tercih ediyor.

Gerçekten düşünmek istiyorsan, Portal’ın güvenli tekrarlarının tatminiyle yetinme. Her şeyin berbat olduğu yerden başla—ve ardından suç ortaklığının sırıtışını reddet. Žižek’in politik müdahalesinin gerçek mirası budur.