Küresel Isınmanın Ruh Halindeki Dönüşüm

Küresel ısınma, çoğu anlatıda sadece termometredeki rakamların yer değiştirmesiyle ifade ediliyor. Halbuki bir derece artış, yalnızca sayısal bir yükselme değil, atmosferin ruhunun değişmesi anlamına geliyor. Bu tek derecelik fark, havaya yüzde yedi daha fazla nem taşıma kapasitesi veriyor. Bu da gökyüzünü, içine alabildiğine doldurulmuş ama taşmamak için zorlanan bir bardak haline getiriyor. Sonuçta bu birikim, ani sağanaklarla birden yere dökülüyor. Ancak bu sağanakların çoğu, yeraltı sularına işleyip tatlısu kaynağına dönüşemiyor. Toprağın üzerinde kayıp giden su, yalnızca sel ve heyelan bırakıyor.

Havanın bu değişen mizaç hali, insanın duygusal kırılganlıklarıyla kıyaslanabilir. Gökyüzü, içine kapanan, “havadan nem kapan,” her şeyi biriktiren, sonra da birden taşan bir karaktere dönüşüyor. Bir insanın içine attığı öfke ya da hüzün, bir noktada gözyaşına dönüşüyorsa, bulutlar da tutamadıkları nemi birden sağanağa çeviriyor. Atmosfer, bir zamanlar sakin, dengeli ve öngörülebilir bir dosttu. Şimdi ise huysuz, öngörülemez, kimi zaman alıngan, kimi zaman taşkın bir kişilik gibi davranıyor.

Ama mesele sadece ani sağanaklar değil. Aynı derecelik artış, başka bir sahnede bambaşka bir tabloya yol açıyor: Yaz kuraklığı. Havanın tutabildiği nem miktarı artsa da her yerde aynı şekilde yağmıyor. Bir yerde gökyüzü gözyaşına boğulurken, başka bir yerde nefesini tutuyor, bir damla bile indirmiyor. Tıpkı bir insanın bir anda ağlama krizine girerken, başka bir zamanda buz gibi suskunlaşması gibi. Bu suskunluk, toprağın çatlaması, göllerin çekilmesi, mahsullerin kavrulmasıyla kendini gösteriyor.

Kuraklık, atmosferin içine çektiği nemi geri vermemesinden doğuyor. Güneş altında kavrulan tarlalar, kuruyan dere yatakları, yanık bir susuzluğun izleri gibi. Bir bölgedeki sağanak yıkımı beraberinde getirirken, diğer bölgedeki kuraklık sessiz bir yıkım yaratıyor. Bu zıtlıklar aynı anda, eşzamanlı cephelerde yaşanıyor. Dünya haritası üzerinde bakıldığında, bir kıtanın kuzeyinde sel suları köprüleri alıp götürürken, güneyinde insanlar içme suyuna ulaşamıyor. Bir bölge, sanki ağlama krizine girmiş bir yüz gibi şiddetle boşalıyor; diğer bölge ise dudakları kurumuş, konuşamayan bir beden gibi suskunlaşıyor.

Küresel ısınmanın ruh hali işte bu çelişkilerde saklı. Gökyüzü bazen fazlasıyla konuşkan, bazen taşkın bir öfke içinde, bazen de içine kapanmış, inatla sessiz kalıyor. Sağanakların yıkıcılığıyla kuraklığın sessizliği aynı dünyanın farklı sahnelerinde aynı anda oynanan iki ayrı oyun gibi ilerliyor. Bir bölgede insanlar suyu ellerinden kaçırmamak için baraj kapaklarını kapatmaya çalışırken, başka bir yerde aynı insanlar susuzluktan kuruyan tarlalara bakıyor. Bu eşzamanlı zıtlık, atmosferin mizacının ne kadar kırıldığını gösteriyor.

Artık atmosfer, dengeli bir karakter olmaktan çıktı; dalgalı bir ruh haline girdi. Ya fazlasıyla veriyor, ya hiçbir şey vermiyor. Ya gözyaşlarına boğuluyor, ya dudaklarını mühürlüyor. Dünyanın farklı cephelerinde bu iniş çıkışların aynı anda yaşanması, küresel ısınmanın sadece bir iklim olayı değil, aynı zamanda bir ruhsal parçalanma olduğunu hissettiriyor.

İşte bu yüzden küresel ısınmayı yalnızca sıcaklık ortalamasıyla açıklamak, bir insanın ruhunu yalnızca vücut ısısıyla ölçmek kadar yetersizdir. Bir derece, atmosferin karakterinde bir kırılma noktasıdır. Bu kırılma, kimi yerde taşkın sel olur, kimi yerde kavurucu kuraklık. Ama her hâlükârda doğanın dengesinin bozulduğunu, dünyanın artık bambaşka bir mizaçla nefes alıp verdiğini gösterir.