Anında renkli televizyon — İsveç televizyonu

1 Nisan 1962’de siyah-beyaz İsveç televizyonunda yayınlanan şaka

Sunucu: Umarız renkli TV deneyi için gereken malzeme elinizin altındadır: Bir naylon çorap, bir makas, bir makara yapışkan bant. Teknik uzmanımız Kjell Stensson’a dönelim.

Kjell Stensson: Muhtemelen bildiğiniz gibi renkli televizyon tüm dünyanın ilgisini çeken bir sorundur. Amerika, Sovyetler Birliği, Japonya ve başka yerlerde halen araştırmalar yürütülmekte. Bir ay kadar önce bana yapılan fevkalâde bir öneri, bu soruna beklenmedik bir çözüm sundu. Teknolojik çözümlerin aksine aşırı basit olması da bir avantaj.

İleriye doğru atılan her büyük adım gibi bu da çok temel fikirlere dayanıyor(du). Optik ve fizik hakkında ilkokulda öğretilenden fazla bir bilgi talep etmiyor(du). Hepimiz biliriz: Beyaz ışıkta tayftaki tüm renkler bulunur ve tek bir prizma kullanarak beyaz ışık ayrıştırılabilir. Bu şemayı okulda görmüştük. Beyaz ışık ışınının yolu üstüne bir prizma koyarsanız beyaz ışık tayftaki renklerin hepsine ayrışır, gökkuşağının tüm renklerine, kırmızı, turuncu diye başlayıp ta mora kadar. Buna renk saçılımı denir.

Renk saçılımını başka yollarla da becermek mümkündür, bir sonraki resimde göstereceğim. Mat duvara iki tane yarık açılır ve ışık onlardan geçirilir. Delikler de o zaman iki ayrı ışık kaynağı gibi davranırlar. Karşıdaki duvarla olan mesafesine bağlı olarak, beyaz ışığın farklı renk bileşenleri birbirini güçlendirir ya da baskılar, bu da bir renk izlenimine sebep olur.

Bunda sadece iki tane yarık var, önerilen fikirse TV ekranının bir tür taramayla, çok sayıda yarıktan oluşan bir tür kafesle örtülmesidir. Bunu öneren adam, kuzey Landskrona’dan Bockstahus sakini, Pål Arne Utmeister, naylon çorap ya da çok ince bir tül perde kullanmayı akıl etti. Ekranın üstüne örtülürse böyle bir tarama oluşturur.

Burda stüdyodaki ekranda tam olarak bunu yaptım, onu bir çorapla örttüm. Size “Naylon çorap, makas ve bant elinizin altında olsun” dememin sebebi buydu. İnce ağlı olması elzemdir. Daha geniş bir şey denerseniz – bu atletle bir deney yaptım ve belli ki delikleri etkinin belirmesi için fazla geniş kaldı.

Şayet onu örterseniz (ve program sırasında yapacak vaktiniz yoksa daha sonra da yapabilirsiniz), benim görüntümün bir anda renklendiğini göreceksiniz.

Önceden dediğim gibi seyir mesafesi çok çok önemlidir. Televizyona yaklaşıp uzaklaşmayı deneyerek doğru renk izlenimini bulmanız gerekir. Size yardımcı olsun diye bir kalibrasyon kartı hazırladık

Beyaz / kırmızı / sarı / yeşil / mavi / siyah

Şimdi kafanızı çok dikkatle oynatınız (çok küçük hareketler yapmalısınız), tayf belirdiği anda doğru konumu buldunuz demektir. Çok uzaktaysanız kırmızı renk yok olabilir, çok yakındaysanız yeşil renk gözükmeyebilir. Sonuç bir felaket olabilir, mesela güzel sarışın sunucu kadınlarımız kızıl saçlı gözükebilirler, bu da onların biraz canını sıkabilir.

Bu halen çok erken bir safhadadır. Televizyon sektörüyle irtibata geçtim ve tahmin edileceği gibi çok heyecanlandılar. Bir çerçeve tasarlayacaklar ve vidaları sıkarak mesafeye ince ayar yapılabilecek, ve tabii ki çok hoş tasarımlarla satışa çıkacak.

Eğer bu renkleri tek tek görebiliyorsanız – beyaz, kırmızı, sarı, yeşil, mavi, siyah – tam doğru nüanslarla olmasa da kabaca görebiliyorsanız, şimdi gelecek kısa film çok hoşunuza gidecek. Farklı çiçeklerin bu renkli görüntü kaydı bence nefes kesici bir renk senfonisi.

Görüşlerinizi duymayı çok isteriz. Lütfen bize yazınız ve deneyin nasıl geçtiğini anlatınız.

İngilizcesi: Herbert Tingesten
Türkçesi: Işık Barış Fidaner