Bir Çocuk Dövülüyor — Slavoj Žižek

Freud “Bir Çocuk Dövülüyor” yazısında fantazi sahnesinin (“bir çocuk dövülüyor”) nihai formunun daha önce gelen iki evreyi öngerektirdiğini söyler. İlk, “sadistçe” evre “babam çocuğu (ağabeyimi, benim rakip ikizim olan birini) dövüyor”dur: ikincisi bunun “mazoşistçe” tersine çevrilmesidir: “Babam tarafından dövülüyorum”; fantazinin üçüncü ve nihai formu ise, “bir çocuk dövülüyor”un edilgin çatısı içinde özneyi de (kim dövüyor?) nesneyi de (hangi çocuk dövülüyor?) belirsizleştirir, nötrleştirir. Freud’a göre, can alıcı rolü ikinci, “mazoşistçe” evre oynar: Gerçek travma burada yatar, kökten “bastırılan” evre budur. Çocuğun fantazilerinde bunun hiçbir izini bulamayız, onu ancak “babam çocuğu dövüyor” ile “bir çocuk dövülüyor” arasında bir şeyin eksik olduğuna işaret eden “ipuçları”ndan hareket ederek, geri dönüşlü olarak inşa edebiliriz. Birinci formu üçüncü, belirli forma dönüştüremediğimiz için, Freud ara formun devreye girmesi gerektiği muhakemesini yapar:

Bu ikinci evre en önemli ve en ciddi evredir. Ama ona ilişkin olarak, bir anlamda hiçbir zaman gerçek bir varoluşu olmadığını söyleyebiliriz. Hiçbir zaman hatırlanmaz, bilince çıkmayı hiçbir zaman başaramaz. Analize ait bir kurgudur, ama sırf bu nedenle gerekli olmadığı söylenemez. (Bir Çocuk Dövülüyor)

Yani fantazinin ikinci formu Lacancı gerçektir: “(Simgesel) gerçeklikte” hiçbir zaman yer edinmemiş, simgesel dokuya hiçbir zaman kaydedilmemiş, ama yine de simgesel gerçekliğimizin tutarlılığını garanti altına alan bir tür “kayıp halka” olarak önvarsayılması gereken bir nokta.

Slavoj Žižek, Yamuk Bakmak, çev. Tuncay Birkan, s. 163

Bkz “Bir hesap bloklanıyor”