Şükran Duymak Yeniden Havalı Olsun — Işık Barış Fidaner

Toplumsal cinsiyet (gender) lehine cinsiyetin (sex) değersizleşmekte olması geleceğimizin kaybı karşısında umutsuzca devreye giren bir baş etme mekanizmasıdır. Dünya artık çocuklarına herhangi bir umut veremezken kadınların anneliğine saygı duymak ve onu kutlamak neden “havalı” olmayı sürdürsün ki? Nüfusun tamamı sanallık yoluyla talep üzerine gebe bırakılan taşıyıcı/vekil bedenlere indirgenmişken kadınların hali neden farklı olsun ki?

Mevcut durumu hazırlayan iki ardışık süreç yaşanmıştır:

1) Kadınların klasik penis haseti her adam ve kadının paylaştığı evrensel bir fallus haseti (statü için/karşısında haset) olarak genelleşmiştir.

2) Sıradan meme haseti her adam ve kadının paylaştığı ve medyanın sanal memesine yönelerek her yeri saran bir mamilla haseti (değer üretimi için/karşısında haset) olarak genelleşmiştir.

Artık bolluk ve bereketin yegane simgesi olan “ortam mesajdır,” dünyayı keyifle entropi çağına (mess-age) vardırmıştır. Hal böyleyken “sosyal medya”nın sanal başağaları kendilerini Üstevrenin Efendileri (Masters of the Metaverse) ilan etmeye cüret edince neden şaşırıyoruz ki?

“Sosyal medya kullanıcısı”nın temel düşlemi kendisinin aynı anda hem fallus hem mamilla olduğudur:

1) “Kullanıcı” günlük hüsranlarının acısını çıkarmak üzere başka “kullanıcı”ları blokladığı zaman, sanal ağa özentisi olarak kendi fallik düşleminde onların varoluşunu inkar etmektedir.

2) “Kullanıcı” kendi varlığını zaman akışında serip döktüğü zaman kendi mamilla düşleminde bolluk ve bereket ortamı olarak başkasının nazarında kendi varoluşu ile böbürlenmektedir.

Bu ikisi sırayla sosyal medya performansının olumsuz ve olumlu yanlarıdır. “Kullanıcı”yı tırnak içinde yazdım çünkü “kullanıcı”nın sonuçta beceremediği iş tam da sosyal medyayı “kullanmak”tır. Onun yerine şunlar olur:

1) “Kullanıcı”ların bütün fallik iddiaları birbirini iptal eder ve hiçkimse kendi sanal ağalığını meşrulaştıramaz.

2) Sözde “kullanıcı”ların hepsi sanal başağanın “inek gibi sağdığı” veri memeleri olmaya indirgenir.

Bu politik sonuç evrensel fallus haseti ile her yeri saran mamilla hasetinin bileşik etkisidir. Bunun suçu ne erkeklere ne kadınlara, ne cislere ne translara, ne beyazlara ne de siyahlara atılabilir. Tek sebep insan doğasıdır. Haset en büyük kusurumuz ve onu zaptetmeyi beceremedik. Kendi geleceğimizle savaştık ve galip geldik ama sonunda kendi kendimizi alt etmiş olduk.

Bu çıkmazdan tek çıkış yolu şudur: Şükran duymak yeniden havalı olsun.

Ama geri getirilecek şükran pozitif psikolojinin (veya aynı kapıya çıkan “eleştirel psikoloji”nin) şükranından epey farklıdır. Bilindik ego savunması değildir, yani başkasındaki lekeden nefret-etmeyi-sevmek (love-to-hate) değildir, rakibi dövmek (iptal kültürü) değildir. Onun yerine kendimizdeki lekeyi sevmekten-nefret-etmeyi (hate-to-love) öğrenmeliyiz, bu leke nihayetinde insan doğasında evrensel olarak her yerde bulunan hasettir.

Paradoks şudur: Kendi eksikliğine sahip çıkabilecek (Lacan = Lack-own) kadar mütevazı ve sorumlu olmak, kendi eksikliğini başkasına yansıtarak ego savunması ve eleştiri ayartısına kapılmaktan daha egoistçedir (sağlıklı ve akılcı anlamda) çünkü:

1) Başkası karşısında egonuzu ne kadar savunursanız (“öz-eleştiri” kılığında bile olsa), o kadar sanal başağanın insafına kalırsınız.

2) Durumuzu ne kadar analiz ederseniz ve bağlamınızı tanımak için ne kadar şükran gösterirseniz, o kadar kendinizi hasetinizden kurtarmış ve kendi geleceğinizi o kadar yetkilendirmiş olursunuz.

(İngilizcesi)

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Not: Şükran deyince köle ahlakı anlaşılmamalı. Nietzche “uzun vadeli şükran gösterme ve uzun vadeli intikam alma yeteneği ve yükümlülüğünü” asil ahlakın tipik özellikleri arasında sayar (İyi ve Kötünün Ötesinde, §260). Ayrıca bkz “Şükran ve intikam” Friedrich Nietzsche

Mamilla haseti konusunda: “Efesli Artemis: Mamilla Hasetine Kapılarak Sanal Ağa’nın Veri Memesi Olmak”

Nefret-etmeyi-sevmek ve sevmekten-nefret-etmek konusunda: “Three Lacanian True Choices”, “Around the Borromean Knot”

Entropi çağı konusunda: “Fırsatçı Medya Ekolojisi Hukukun Yerini Almıştır”

Sanal ağalık konusunda: Sanal Ağa (özel sayı)

“Eleştirel psikoloji” konusunda: “Psikobaşkaldırı Özgümleşme Manifestosu: İnsan Yüzlü Žižek veya Kesişim Politikasını Psikanaliz Deterjanıyla Ovmak”

Ayrıca bkz “On Being a Metaphorical “Bad Mother””

Lacan = Lack-own konusunda: “Lack-own and Ideoanalysis”

İptal kültürü konusunda: “İptal Kültürü: Sesli İptal (Eritme) ve Sessiz İptal (Buharlaştırma)”, “Networking and Wetworking”, “Second Suture and the Žižekian Cause”

Cinsiyet vs. toplumsal cinsiyet konusunda: “From Hogwarts to Slogwarts”, “The Conflict About Sex”

Öz-yetkilenme konusunda: “Symbolic Authorization of Fetishes and Real Authorization of Symptoms”