Kendinibütün, Kendindar, Kendinsiz — Işık Barış Fidaner

İki farklı yolla insan kendini merkeze koyabilir:
1) Herşey kendimde başlar.
2) Herşey kendimde biter.

Dindarlığı Allah’tan koparıp Ego’suna uyarlayan “kendine müslüman” kişiye kendindar diyelim [1]. “Kendine ait” olmayı ise kendinibütün kavramıyla ayırt edelim:
1) Kendinibütün: Herşey kendimde başlar.
2) Kendindar: Herşey kendimde biter.

Kendindar, Ego inşasına sığınarak kendi varlığını sağlama alan birisidir, çizdiği sanal hudutlar aracılığıyla kendini tekrar tekrar “bitirerek” (hem sınırlanarak hem de dallanarak) geçinen bir Sanal Ağadır, bitirimdir.

Kendinibütün ise dünyadan soyutlanmış bir yoksunluk noktasıdır, “Başlangıçta herşey toz ve gaz bulutuydu” sözünü bilirsiniz. Herşeyi kendinden başlatmak, dünyayı adeta bir kaset gibi geri sarıp “toz ve gaz bulutu” olduğu günlere geri döndürmeye benzer. Bu anlamda kendinibütünlüğün en ünlü örneği, “Düşünüyorum öyleyse varım” sözüyle felsefeye çıkış noktası veren Descartes’ın şüpheci aklıdır.

Sigmund Freud’un bir sözünün çevirisi ve Cemal Dindar uyarlaması şöyle:

Wo Es war soll Ich werden.
O neredeyse Ben oraya varmalıyım (IBF).
O neredeyse Ben orada biter (CD).

Burada “biter” derken hem sona ermek hem de filizlenmek kastedilmiş. Bu sözden iki versiyon daha türetelim:
1) Kendinibütün: O neredeyse ben orada (bitişmeye) başlarım.
2) Kendindar: O neredeyse ben onu orada bitiririm.
Kendindar kök salmaya çabalayan bir varlık ve varsıllıktır. Kendinibütün ise bizzat kökün kendisi olduğu için yok ve yoksun kalmaktan kaçınamaz.

“Biri yer biri bakar, kıyamet ondan kopar” atasözünü uyarlayalım: “Biri var biri yok, kıyamet ondan kopar.” Lacan bu kıyameti şöyle dile getirmişti:

Unutulmamalı ki söz yokun yok olmasının suçunu varlığa atar ve haklıdır da. Bu sahiden varlığın suçudur çünkü varlık var olmasaydı yokluk meselesi onu bu kadar huzursuz edemezdi, o zaman varlığı bu konuda kınamakta ve suçlu bulmakta haklıyız. (Lacan, Seminer 20)

Kıyamet iki bileşenden oluşur:
1) Kendinibütün kendindarın (yokluk varlığın) şatafatını çekemez.
2) Kendindar kendinibütünün (varlık yokluğun) çıplaklığına dayanamaz.

Bu kıyamet döngüsünden çıkmak da mümkündür: Kendinden çıkmak, kendinsiz olmak, veya kendin değiştirmek [2].

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Duvar ve Eduvar: Kendindar Zayıf Halka”, “Filozof ve Sefeci, Feleğin Silsillesi: Yerindelik → Yerin Delik”, “Sahiplik Sahiliğin Sanallığa Fedasıdır”

[2] Bkz “Dine Geçiş Formülleri: Sütur ve Südur”, “Dinimden çıkıyorum” REM, “Fallik Kadın Dini: Penis Olmazsa Çocuk Olmazsa Başarı Olmazsa Kimlik Verelim”

Kendinimiz amin 📿🧿🧘
Kendiliğiniz mübarek olsun! 🤲🏼🪔👍🏼
Burada menzil açmak yasaktır
Kendilerim ki …

Bkz “Kendim olacağım” ChatGPT, Suno