İmam imandır, Umman ummamdır — Işık Barış Fidaner

Bu yazıda iki hemsesli söz sunacağız, birincisi [1]:

İmam imandır (ben ← sen):
1) İmansız imam olmaz.
2) İmanlı olup olmamak sözleri saran imalarla belirlenir.
3) Benim sözümdeki ima senin sözündeki ima ile şekillenir.
4) Senden alımladığım imaları anlamıyorsam benden yayılacak imaları da bilemem [2].
5) Duyduğum halde duyamadığım (yuttuğum) imalar bilinçdışıma çöker ve beni yetkisiz/şaşkın bırakır [3].

Şimdi ikinci bir sözle aynı bağlamı destekleyelim:

Umman ummamdır (sen ← ben):
1) ‘Umman hissi’ senin (bir hissi) umuyor olduğunu hissetmemdir [4].
2) ‘Umman hissi’ (yine de) bendeki umuttan kaynaklanır.
3) Ben ummasaydım senin ummanı da hissedemezdim.
4) Senin ummanı dinledikçe kendi ummamı duyarım.
5) “Derdimi ummana dökmem” beni sana ait kılar [5].

Umman ummam olamıyorsa, ummana gıcık oluyorsam, buna hasettir diyoruz, hasettir [6].

Ummanın ummam olması ise (tahmin edin! bildiniz!) şükrandır [7].

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “İman ve İmam: İma edilen şey-tanrıdır”, “Hemseslenme (equivocation)” Jacques Lacan, “Yorumlama ancak hemseslenme ile işleyebilir” Jacques Lacan

[2] Bkz “Can: Alıcı” Slavoj Žižek

[3] Lacan: “Söyleyiş, söylenenin ardında duyulanın içinde unutulur.” (L’Étourdit) Bkz “Söyleniş Öznesi ve Söyleyiş Öznesi” Jacques Lacan, “Adım ve Atım: Adım atımın atımıdır, Atım imletimdir”

[4] Rolland’ın sentiment océanique dediği umman hissi Freudcu literatürde okyanusvari duygu (oceanic feeling) adıyla bilinir. Bkz Umman için (çeviri derlemesi), içinde “umman” geçen yazılar.

[5] Klasik şarkıda dendiği gibi:

Derdimi ummana döktüm âsumâna inledim
Yâre de âğyâre de hal-i derûnum söyledim
Âşina yok derdime ben söyledim ben dinledim
Gözlerim yollarda kaldı gelmedin çok bekledim

Neyi bekledim? Şunları:
1) “Derdim…”i
2) “Der dimi?”

[6] Bkz “Arzumman adalarını Segoy derinlerden su yüzüne çıkardığı zaman herşey kendi sahi adını taşırdı” Ursula Le Guin

[7] Angel (1999) dizisinde (S05E19) Fütursuz İlirya‘nın dediği gibi: “İrademe karşı gelmeye kalkışmanız abes, hemdem olup arkamdan dolaplar çeviriyorsunuz (conspire), kıskançsınız, barındığı ummana hasetlenen plankton gibisiniz.” Yani: Yo(k)sunluğunuzu inkar ediyorsunuz. Bkz “Şükran Duymak Yeniden Havalı Olsun”, “Fütursuz Çağa Karşı Sütur”