Aslan aslamdır — Işık Barış Fidaner

Marx paranın genel eşdeğerliğini tarif ederken ilginç bir mecaza başvurmuştu [1]:

Adeta, gruplandıkları zaman hayvanlar aleminin çeşitli türlerini, cinslerini, familyalarını vb. oluşturan aslanlar, kaplanlar, tavşanlar ve diğer tüm gerçel hayvanların dışında ve onların yanısıra, hayvanlar aleminin tamamının bireysel bedenlenişi olan “hayvan” diye bir şey vardır.

Marx’ın tanımladığı bu jenerik hayvan Kimera olsun [2]. Aslan, keçi, yılan kısımlarından oluşan Kimera’nın bu muhtevası nedensiz değildir:
1) Aslan hayvanlar aleminin resmi kralı sıfatıyla Kimera’ya katılır.
2) Keçi direngen-ısrarlı-direşken patikacı sıfatıyla Kimera’ya katılır [3].
3) Yılan ise deri değiştirerek kurnazca iz süren sıfatıyla Kimera’ya katılır.

Başka bir deyişle [4]:
1) Aslan simgeler aleminde ön plana çıkan başat simgeyi temsil eder.
2) Keçi gerçekler aleminde kendi yolunu açan ilksel gerçeği temsil eder.
3) Yılan hayaller aleminde kılıktan kılığa giren nüfuzlu hayali temsil eder.

Kimera’nın çok başlı ve değişken halinde iki boyutu ayırt etmeliyiz [5]:
1) Olumsal: Bir öyle bir böyle…
2) İmkansız: Öyle ya da böyle!

Olumsal öğe hemen göze çarpsa da Kimera’nın asıl karakterini kararlaştıran imkansız öğedir:
1) Olumsal: Bilmem öyle de olabilir böyle de olabilir … (fırıldama)
2) İmkansız: Öyle de olsa böyle de olsa mutlaka … aksi asla! (fırlatma)

Kimera’ya bakınca aslan-keçi-yılan arasında fırıl fırıl dönen değişik bir yaratık görenler ona “Alemsin!” diyebilirler [6].

Oysa o “Asla!” diyordur, defterden silinen (foreclosed, vergeworfen) bütün hayvanlar adına, “Bir daha asla!” (Nevermore!) diyen Kuzgun gibi (Poe) [7]:

Defterden silinerek simgesel düzenden reddedilen şey, gerçek’te yeniden belirir. (Lacan, Psikozlar)

Gerçeğin yanıtı olarak duyulan “Asla!” her zaman ikinci şahsa aittir: Senin asla’ndır.

Aslan aslında asla’ndır; yılmaz keçi ve catchy yılan da o asla’nın taşıyıcıları ve elçileridir.

“Asla!”yı duyan kişiye ultimatom verilmiştir ama içerdiği koşulları kalan sürede kendisi deşifre etmelidir.

Senin asla’nın gücü benim asla’mı da belirler çünkü fırlatma için geri sayımın başladığını öğrenmiş olurum (Kimera alem değil ömürdür).

İmam imandır (yılan). Umman ummamdır (keçi). Aslan aslamdır (aslan). [8]

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Kapital‘in birinci cildinin birinci baskısında yer alan bu cümleleri Slavoj Žižek Hiçten Az‘da alıntılar.

[2] Bkz “Kimera”

[3] Bkz “Direnç, Israr, Direşim” Jacques Lacan

[4] Bkz “Seyyar Çakıcı Tayfı ve Tayfası”

[5] Bkz “Lacancı Özne: Kök Salma ve Uzanım: Sütur ve Südur”, “Öyle ya da böyle” Blondie

[6] Bkz “Alemsin ve Ömürsün”

[7] Bkz “Kuzgun” Edgar Allan Poe, “Kuzgun Başa?”, “Deli Dumrul, Kuzgun Tanrı ve Aylanu: Ayık ve Bayık”

[8] Bkz “İmam imandır, Umman ummamdır”

eleştirel sirk-ül asıyon

aslan:
— asla!

eleştirmen:
— bu ne aslantı! iyi ki bana asladınız! yoksa asla!

(kırbacını çıkarır, çemberini asar)

eleştirmen:
— as la ve kap la!

aslan:
— asla ve kapla!

katze:
— katiyen!

eleştirmen:
— katı yen!

(katları yen, katılığı yen, katı katı yen yutul)

eleştirmen:
— bakın şimdi tuz aktır değil mi? eğer öyleyse…

aslan:
— evet tuzaktır! ve evet: değil!

değil: teyel
eğer: eyer

birini muhatap alıyorsun ilk fırsatta seni eğerlemeye kalkıyor.

ekmek asla’nın ağzında