Filhakika, Bilinçdışı Fil Hafızasıdır: ‘O da’daki Fil Odadaki Fiili Unutmaz — Işık Barış Fidaner

Kavram adlandırdığı şeyin kendisi olamaz çünkü hep onun olmadığı yerdedir, onun yerine geçmeye gelmiştir, geçen gün fil sözcüğünü sarf ederek odaya getirdiğim fil gibi. Bu çarpıcı oldu çünkü fil dediğimiz anda fil orada beliriverdi. (Lacan, Seminer 1)

Odaya fil kavramını sokan söz eylemine odadaki fiil diyelim:

— Fil!..
— O da var.

Fil devasa bile olsa ‘o da’nın köşesine sığar, fili gizleyen ya da açığa vuran fiil ise odayı kapar, sarar, kapsar. Fili unutsak da fiili unutmayız; ki ‘o da’daki fil de zaten odadaki fiili unutmaz. Fil fiili bastıran önbastırmadır. Filhakika, bilinçdışı fil hafızasıdır.

Odadaki fiil dört tarzda olabilir (hepsi sırayla açıklanacak):
1) Bilfiil: arzın arzı, arzuhal
2) Keyfiil: farzedilen farz, farzıhal
3) Gafiil: farzın arzı, arzımuhal
4) Bağfiil: arzın farzı, farzımuhal

İkişer çeşit arz ve farz olduğunu akılda tutalım:

— Külli arz: yeryüzü, dünya
— Cüzi arz: sunmak, göstermek

— Külli farz: ödev, icbar
— Cüzi farz: varsayım, düşünce

Bilfiil ve Keyfiil ikinci yazıda anlatılacak, Gafiil ve Bağfiil üçüncü yazıda anlatılacak.

(sonrası: Devridair Makinesi: Arzın Arzı Silsilesi ve Arzuhal, Farzedilen Farzın Sillesi ve Farzıhal)

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

fil-ört