Turbacracy/Turbo-crazy/Dur-bak-rasi: Güncel İğdiş İlkesi Anonim Kalabalık Fetişidir — Işık Barış Fidaner

🧵⚙️💪🏻 TEZGÂH 🧵⚙️💪🏻

Hava almak hem sizi daraltan bir bunaltıdan sıyrılıp ferahlamanız demektir (soluklanmak) hem de havanızı almanız yani eliniz boş kaldığı için yeniden aynı bunaltıya geri dönmeniz demektir (solgu) [1]. Peki güncel soluma-solma döngülerimizin kanalize olduğu sosyal medya sistemi acaba hangi ilkeyle idare edilmekte?

Sosyal medyada bunalan insanların hava almak için açtıkları menfezlere influencer deniyor [2]. Influencer sıfatını hak etmek için takipçi/etkileşim sayınızın şu veya bu çıtayı aşması gerektiği söylenir. Oysa bu tip sıfatlardan bağımsız olarak “takip/etkileşim sayısı”nın yetkilendirici (gündem belirleyici) bir çıtaya dönüşmesi mevcut medya sisteminin dayandığı iğdiş ilkesini anlamamız için gereken ipucunu verir.

İnsanların kendi “hesapları” bu yüksek çıtalara çok uzak bile olsa, bu çıtaları bir ideal gibi benimsedikleri ve birbirlerine dayattıkları ölçüde, yani “takipçi/ilgilenen sayısına” bakarak birbirlerini muhatap alıp almamaya karar verdikleri ve bu tavrın mantıksal sonucu gereği “takipçisi/ilgileneni daha az” olan muhataplarına “gündem asalağı” muamelesi yapmayı kendilerine hak gördükleri ölçüde, bu çıta bir kıstas olarak sosyal medyanın evrensel iğdiş ilkesi olmuş demektir. Bu ilkesiz ilkenin en isabetli adı anonim kalabalık fetişidir [3].

Şunları zaten biliyorsunuz:
1) Democracy: halk iktidarı (‘demos’ halktır, ‘cracy’ iktidardır)
2) Plutocracy: zenginlerin/seçkinlerin hakimiyeti (‘plitos’ kalabalıktır)

Şimdi gelin bu listeye bir terim daha ekleyelim:
3) Turbacracy: anonim kalabalık fetişinin iğdiş ilkesi sayıldığı sosyal medyatik kanalizasyon sistemi.

Bu melez bileşik sözcükte ‘turba’ Latince kalabalık demektir, ‘cracy’ ise Yunanca iktidar demektir. Turbacracy’nin Turbo-crazy diye tınlaması sosyal medyanın imge/simge alışverişlerimizi anlamsızca ve sınırsızca ivmelendiren manyaklığını güzelce ifade eder. Biz de aynı terimi Dur-bak-rasi diye okuyabiliriz.

Anonim kalabalık fetişinin iğdiş ilkesi olmasının sonuçları şöyledir:
1) Neleri/kimleri fazla zorlanmadan bastırabileceğinizi size gösterir.
2) Neleri/kimleri fazla itiraz gelmeden inkar edebileceğinizi size gösterir.
3) Neleri/kimleri fazla dirençle karşılaşmadan unutturabileceğinizi size gösterir.

İşte şimdiki politikacıların “Gen-Z Gen-Z” deyip durması bununla ilgilidir. Turbacracy’nin Turbo-crazy temposu politikacıların burunlarını sürttüğü için onlar da en azından burunları tıkayıp GeniZden konuşarak yetkilenmeye (gündem belirlemeye) çalışırlar [4].

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Sol ve Sağ”, “Hançerli Psykhe ve solgu (aphanisis)” Jacques Lacan

[2] Bkz “Arafta Türbülans ve Nüfuzculuk Oyunu: Tribüne Seslenenler ve Türbine Ses Verenler”

[3] Bkz “Fırsatçı Medya Ekolojisinde Anonim Kalabalık Fetişi”

[4] Bkz “Üç Tarz-ı Rivayet: Binyılcı Nergis Ne Yapacak?”

İmge: René Magritte (1963) La lunette d’approche:

Bu resmin Lacancaya tercümesi bellidir: Pencerenin dört kenarı gerçekliği teşkil eden düşlem çerçevesidir, aralıkta beliren karanlık da bize içgörü kazandıran ‘imkansız’ Gerçektir, Kendinde-Şey’dir. (Slavoj Žižek, Gerçeği Sorgulamak)

layıklamak