Alay Tanrısı: Cool’a cool’luk edene yazıklar olsun — Işık Barış Fidaner

Astrolojide her canın yıldız haritası onun “doğum saati”ni saptayarak çıkarılır. Rüzgarların istikametsiz gemilere yardım etmemesi gibi, “doğum saati saptanmamış” canlara da yıldızların rehberlik edemeyeceği düşünülür. Saptamak eğer saat-dakika-saniye tespitiyse yıldızların bu sayısal detayları ne kadar umursadıkları tartışılır. Ama saptamak eğer bir sözün yankılarını dinlemekse belki o yıldızlara şöyle seslenmeyi deneyebiliriz:

doğ, um: sağ ati!
(dünyaya gelen her can sağlıklı bir gelecek umabilsin!)

Bu yankıda imlenen umut tekil bir cana da ait olabilir, tümel olarak hepimize ait de olabilir. Bu yankı her simgeleme eyleminde çınlar, çünkü gelecekten hiç umudunuz kalmadıysa söyleyecek sözünüz de kalmamış demektir. Herhangi bir muhataba herhangi bir şey dediğinizde bir yandan yıldızlara veya Tanrı’ya da seslenmiş olursunuz, Lacan’ın dediği gibi:

Tanrı denen yerde, bir kelime oyununa izin varsa, dieu – diyo – diyor ki, üretilir (tanrısöz). Söz küçük bir değişiklikle Tanrıyı oluşturur. Bir şeyler söylendiği sürece Tanrı hipotezi direşecektir. (Seminer 20)

Eğer Tanrı deyince alerjiniz azıyorsa gelin bir de bunun alternatifine bakalım: “Demokratik çoğulculuk” bir grubun diğer gruba yalnızca ondan daha kalabalık olması temelinde kendi kararlarını dayatmasıdır. Sayısal çokluğu sağlayan tarafa sanki tikel bir “haklılık” tözü bahşedilmiş gibi muamele edilir. Demokrasi, plütokrasi, turbakrasi, vb. [1] adına ne derseniz deyin, mevcut sistemde “kendi kararlarını dayatan kalabalık grup” Lacan’ın söz ettiği Tanrı hipotezini ikame eden bir başka hipotezdir. Buna anonim kalabalık fetişi diyelim.

Anonim kalabalık fetişinin soyağacını Alay kavramında buluruz:
1) Alay, emir altında tatbikat/harekat yapan ordu birliğidir: Alay komutanı.
2) Alay, taşkınlık yapan veya sizi taciz eden bir kalabalıktır: Alayınız gelsin!
3) Alay, sizi gülünç gösterip köşeye sıkıştıran bir sinizmdir: Alay etmek.

Tekilci/Tümelci Tanrı’yı ikame eden bu çoğulcu/tikelci kuvvete Alay Tanrısı diyelim. Alay Tanrısı adına hareket edenler kulluk yerine cool’luk yaparlar. Orhan Gencebay’ın ünlü şarkı sözünün Alay Tanrısı’nın hükmettiği çağımıza uyarlaması şöyledir:

Yazıklar olsun, yazıklar olsun
Kaderin böylesine, yazıklar olsun
Herşey karanlık, nerde insanlık
Cool’a cool’luk edene yazıklar olsun
(Batsın bu dünya)

Bu güncel farklılaşma parçacık/dalga ikilemiyle ilgilidir:
1) Kula kulluk etmek bir parçacığın diğerine çarpıp onu iptal etmesidir, bilardoda bir topla diğer topa vurup deliğe sokmak gibi.
2) Cool’a cool’luk etmek ise bir dalganın bir başka dalganın tepesine çıkıp onu söndürmesidir, biriyle dalga geçtiğiniz için onun tepesine çıktığınızı zannedersiniz, ama üçüncü taraflar de sizinle dalga geçer ve bu kısır döngü sonsuza dek sürer (ve mide bulandırana dek sürer: ad infinitum, ad nauseam) [2].

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Turbacracy/Turbo-crazy/Dur-bak-rasi: Güncel İğdiş İlkesi Anonim Kalabalık Fetişidir”, “Fırsatçı Medya Ekolojisinde Anonim Kalabalık Fetişi”

[2] Bkz “İnkârcı Katlanma ve İkrar Zarı: Baş-kası, Ar-kası, Hır-kası” (1) (2)