Kara kuğu teorisi veya kara kuğu olayları teorisi, ilk başta insanları şaşırtıp büyük etki yapan ama sonradan geriye dönük olarak uygunsuzca ussallaştırılan olayları tarif eden bir mecazdır. Bu terim kara kuğuların yokluğunu bildiren kadim deyişten adını alır – Avrupalılar kara kuğularla ilk kez 1697’de karşılaştıktan itibaren yeniden yorumlanan bu deyişten daha farklı bir feyz alınmaya başlanmıştır.
Avustralyalı kara kuğu (Cygnus atratus)
Nassim Nicholas Taleb bu teoriyi 2001’den itibaren şunları açıklamak için geliştirdi:
— Normal beklentiler aleminin ötesine uzanan ender, kestirilemez ve göze batan olaylar tarih, bilim, iktisat ve teknolojide orantısız bir rol oynar.
— Netice getiren ender olay ihtimalleri bilimsel yöntemlerle hesaplanamaz (tam da küçük ihtimallerin tabiatı gereğince).
— Psikolojik yanlılıklar hem bireysel hem de kolektif anlamda insanları ender olayların muazzam tarihsel rolü ve belirsizliği karşısında körleştirir.
Taleb’in “kara kuğu teorisi” büyük netice getiren büyük ölçekli beklenmedik olayların tarihte oynadığı baskın role odaklanır. Uç ve aşırı sayılan böylesi olayların oynadığı kolektif rol, düzenli hadiselerin oynadığı role kıyasla inanılmaz büyüktür. Daha teknik açıdan Sessiz Risk kitabında Taleb kara kuğu probleminin “bozulmuş üst-ihtimal kullanımından kaynaklandığını” bildirir.
Türkçesi: Işık Barış Fidaner
Bkz “Kara Kuğu” Thom Yorke, “İkizler (hayvancık işareti): Kara Kuğu”
Geri bildirim: İkizler (hayvancık işareti): Kara Kuğu — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER
Geri bildirim: Kara Kuğu — derleme | YERSİZ ŞEYLER
Geri bildirim: Kara Kuğu — Thom Yorke | 🦋🤖 YERSİZ ŞEYLER