Yıldızlar Beşiği: Dilmedeniyetin Beşiği Baş-language — Işık Barış Fidaner

Başlangıçta herşey toz ve gaz bulutuydu.

NASA’nın yeni James Webb teleskobundan gelen fotoğraflar o meşhur toz ve gaz bulutunu bize gösteriyor [1]. Evren tahminlere göre 13.7 milyar yaşında ve teleskobun erişebildiği en uzak ve eski nokta 13.1 milyar yıl öncesine ait. Yeni teleskopla görülemeyen ilk 600 milyon yılda ise şunlar yaşandı:

1) Evren ilk başta aşırı sıcaktı.
2) Sonra gazlar bileşimlendi.
3) Ardından tozlar topaklandı.
4) Onlardan da yıldızlar doğdu.

Fotoğrafta gördüğünüz gibi topaklanmış tozlardan oluşan bulutsulara Nebula adı verilir. Latince “sisli hava” anlamına gelen bu kelimeyi Türkçe seslendirerek haklı şaşkınlığımızı dışavurabiliriz:

Ne bu la?

Fotoğrafta gördüğünüz engebeli bulutsu yapı yıldızları doğurabilen toz topakları içerir. Bu özel yapılara Yıldızlar Beşiği (stellar nursery) adı verilir. Bu fotoğraf nispeten yakın bir tarihe ait (7600 ışık yılı öncesi) ama evrenin başlangıcında da yıldızlar buna benzer toz topaklarından doğmuşlardı.

Bu gibi fotoğraflarda görülen bütün Nebulalar –aynı kainatın ufkunu kaplayan gürültü Yadigar Südur (relic radiation) gibi– Büyük Patlama’nın ilksel sıfırtısından çıkıp günümüze kadar gelen yankılardır [2]. Biz insanlar arasında geçen konuşmaların hepsi ufacık bir Yankı Sahnesinde (echoscene, dilmedeniye) cereyan eder. Bütün canlıların yanısıra cansız maddeleri de içeren Yankılar Çağının (echocene, dilmedeniyet) köklendiği anlar ise Yıldızlar Beşiği Nebulalara ve hatta Büyük Patlama’ya kadar geri götürülebilir.

İçinde yaşadığımız Yankılar Çağının başlangıcına Baş-language adını verelim.

Nasıl ki Sümerce (ilk yazılı dil) Mezopotamya’yı Medeniyetin Beşiği kıldıysa, Baş-language da evreni oluşturan ilk tezahürleri Yankılar Çağının Beşiği veya Dilmedeniyetin Beşiği (Cradle of Echocene) kılar. Fotoğrafta gördüğünüz Yıldızlar Beşiği de o tezahürlerin doğa tarihi boyunca yaşanan yinelenişlerinden sadece bir tanesidir.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “NASA ve Diyanet: Hilafet ve Öteki Arz Plüton’un Fısıltısı”

[2] Bkz “Kainatın Ufkunu Kaplayan Gürültü: Yadigar Südur”, “Evrendeki sıfırtının yankısı: xwe”, “Sıfırtı, İlksel Sütur, İlksel Südur”, “Dilmeden (lalangue), Dilmedeni (ekholog), Dilmedeniyet (ekhosen)”, “Quentin Meillassoux: Dört Dünya ve Komünizm”

Bu daha kırlangıç mukabeleye devam!