Mazahlat! Aman tek gezme, çokluklara dikkat! Sadahlat! Savul çokluk, teklik benden sorulur! — Işık Barış Fidaner

Psikanalitik muameleye nasıl bir hat verileceğinin birinci kuralı hastaya nasihat vermemektir. (Lacan, Écrits, s. 490) [1]

Bütün nasihatlerin kesişim kümesini alıp hepsinin ortak özelliğini çıkarsak ne bulurduk?

Nasihat ideasının özütü üç maddede özetlenir. Her nasihatte:
1) “Aman dikkat dışarısı tehlikeli” ikazı iletilir [2].
2) Tek başına olanlar tek başına kalmaktan korkutulurlar.
3) Dışarıda karşılaşabilecekleri çokluklardan korkutulurlar.

Birinci maddedeki ikazın günlük dildeki ifadesi Mazallah! = Allah esirgesin! sözüdür. Bizse bu ifadeyi biraz modifiye ediyoruz:

Mazahlat!

Bu ifade iki bileşenden oluşur:

a) Allah yerine Ahlat diyoruz çünkü:
— Köprüde yol kesen ikazcı, dayılık taslayan ayıdır.
— Ayının kırk türküsü var, kırkı da ahlat üstüne [3].

b) Maz bu sözde mazo demektir çünkü:
— Nasihatçi kendi mazoşizmini muhatabına yansıtmaktadır:
     Mazahlat, dikkat et!
— İkazın libidinal amacı bu yolla sadist konuma geçmektir:
     Sadahlat, savulun! [4]

İkinci madde bütün insanların bebeklikten itibaren kendi tek başınalıklarıyla ilgili hissettikleri çaresizlikle ilgilidir (helplessness). Nasihat eden kişinin libidinal amacı kendi içindeki çaresizlik hissini muhatabına yapıştırarak yatıştırmaktır.

Üçüncü madde ise sürü psikolojisine kapılan kalabalıkların yaratabilecekleri tehditle ilgilidir [5]. Bu tehdit gerçektir ama sorun şudur: Kalabalıktan korkma nasihatiyle beslediğiniz bireylerin korkulu/kaygılı halleri onlara yönelen kalabalıkları daha da azdıracaktır. Kan kokusu alan yırtıcı hayvanların daha da azıtması gibi “Mazahlat!” kokusu alan kalabalıklar “Sadahlat!” zannına kapılarak daha da azıtır ve yırtıcılaşırlar.

Sonuç olarak nasihat ideasının özütü şöyledir:

Mazahlat! Aman tek gezme, çokluklara dikkat!

Nasihatçi/ikazcı ayıların kalabalıklar nezdinde sanal ağalaşması da şöyledir [6]:

Sadahlat! Savul çokluk, teklik benden sorulur!

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Psikanaliz ve BDT” Agnès Aflalo

[2] Bkz “Kuşu Kuşla (T)avlarlar: Lir Kuşu ve Troll Sürüsü”

[3] Hasbinahlat! = Ahlat bize yeter! Bkz “Ahlat Ağacı: Zamana Çentik Atan Kum Taneleri Olmak”, “Taş Düşebülü Ayı Çıkabülü Kıyamet Kopabülü”, “Ayının homurtusu: Duymak, Bilmek, Görmek”, “Deli Dumrul, Kuzgun Tanrı ve Aylanu: Ayık ve Bayık”

[4] Freud’un “Bir çocuk dövülüyor” teorisine göre mazoşist konum “Babam beni dövüyor” düşlemidir, sadist konum ise şu düşlemdir: “Babam nefret ettiğim çocuğu / kardeşimi dövüyor, çünkü babam beni sever.” Dipte saklanan mazoşist düşlemle desteklenen yarı-gizli sadist düşlem insanın “Tanrı’nın sevdiği kulu” (Sadullah) olduğuna inanmasıdır. Bkz “Rastyönel Satırlama”, “Bir hesap bloklanıyor”

[5] Bkz “Turbacracy/Turbo-crazy/Dur-bak-rasi: Güncel İğdiş İlkesi Anonim Kalabalık Fetişidir”, “Arafta Türbülans ve Nüfuzculuk Oyunu: Tribüne Seslenenler ve Türbine Ses Verenler”, “Fırsatçı Medya Ekolojisinde Anonim Kalabalık Fetişi”

[6] Bkz Sanal Ağa (özel sayı)

Ahlattan ümit kesilmez!
Bugün Ahlat içün Neptün?
Neptüysem eyi ettüm!