Sebep-olan-hakikat: Büyü, Din, Bilim, Psikanaliz — Jacques Lacan

Bilime yakından bakılırsa belleksiz olduğu görülür. Kurulduğu anda onu dünyaya getiren dolambaçlı patikayı unutuverir; başka bir deyişle, psikanalizin ciddiyetle işlettiği bir hakikat boyutunu unutuverir…

Bilim ve hakikat konusunu açmaktaki amacım siz analistlere şu soruyu sormaktır: Yaptığınız bu iş sizce nevrotik ızdırabı sebep-olan-hakikate bağlıyor mu bağlamıyor mu?..

Doğada harekete geçirilecek şeyler imleyenler şeklinde görünür: yıldırım ve yağmur, göktaşları ve mucizeler.

Büyüde sebep-olan-hakikat etkili sebep kılığındadır.

Büyüsel bilgi bilim öznesi nezdinde perdelenmiş kalmanın yanısıra bizzat gizler de kendini [occult] hem geleneksel işleyişinde hem de fiiliyatta bunu yapar. Bu kendini gizleyiş büyünün koşullarından biridir…

Dinde hakikat “ahretbilimsel” (eskatolojik) denen maksatlara devredilir, yani yalnızca ereksel sebep kılığında belirir, yani ileriki bir Hesap Günü’ne ertelenmiştir.

Bilimde erekselliğe başvurmanın yol açtığı müphemci kötü kokular buradan gelir…

Bilime gelirsek, bugün bilimin sebep-olan-hakikatle ilişki yapısına dair görüş bildiremeyeceğim, çünkü bu yılki amaçlarımızdan biri bu meselenin anlaşılmasına katkı yapmaktır.

Yine de meseleyi biraz sondajlamak üzere garip bir şey diyeyim: Bilimlerimizin fevkalade bereketi bilimi devam ettiren şu olgu bağlamında ele alınmalıdır: Bilim sebep-olan-hakikat hakkında hiç-bir-şey-bil-mek-is-te-mez…

Tabi sebep-olan-hakikatin bilim üzerindeki tesirinin formel sebep kılığına girdiğine dikkat çekmeden geçmeyelim.

Ama buna dikkat çekiyorsak amacımız başka bir konuyu netleştirmektir: Psikanaliz sebep-olan-hakikatin formel sebep kılığı yerine maddi sebep kılığını vurgular, bu da psikanalizin bilim alanındaki özgünlüğüne delalet eder.

İşte bu maddi sebep de psikanaliz alanında tanımladığım imleyenin tesir etme tarzıdır.

Bilim ve Hakikat’ten

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

Bkz “Sayın uyaran! Dürtüler nezdinde pozitif bilim ve psikanaliz bilimi”, “Doğurultu”, “Serim, Düğüm, Çözüm, Bağlaşım: Büyü, Bilim, Din, Psikanaliz”, “Büyükurgu Edebiyatı ve Bilimkurgu Edebiyatı: Ermişler mi muratlarına?”, “Geçenek bilinçdışıdır: Neden tarihin dışına düştük?”, “Yol Değirmenleri: Bilimsel, Dini, Büyülü, Psikanalitik”, “Ereksi yön rastyöneldir”