Halife ve Abdal: Vekil ve Elçi — Işık Barış Fidaner

Halife ve abdal birbirinin zıttıdır.

Halife “halef”ten gelir, her yeni halef kendinden öncekini ikame eder, halefler gelip geçtikleri konumun vekilleridir.

Abdal “bedel”den gelir, her yeni bedel kendinden öncekinin yerine geçer, bedeller gelip geçtikleri konumun elçileridir.

Yine de bu zıtlar birliktedir: Halife mecaz işlevidir, abdal mecaz-ı mürsel işlevidir.

Abdalı tebdil-i kıyafet edip halkın arasına karışmış bir halife gibi düşünebiliriz.

Halifeyi de Şarlo gibi kendini diktatör kürsüsünde bulmuş bir abdal gibi düşünebiliriz.

Ayrıca vekillik eden herkeste biraz halifelik, elçilik eden herkeste biraz abdallık vardır.

Şimdi abdalın elçi yani haberci olduğunu vurgulayan atasözümüzü anımsayalım:

Abdala malum olur.

Sürekli malumat kaynağının güvenli bir bilgi kaynağı olabileceği düşünülür:

Abdal mı alim olur?

Ama malumat, bilgi gibi yerleşik ve sistemli değildir, bünyeye fazla gelir, taşkındır:

Abdalım alem olur!

Malumat taşkınlığı davulun sesi gibi uzaktan hoş gelse de abdalın kendisine kaygı yükü bindirir:

Abdalım ağlamalı…

Elçinin tam işleyemediği malumat bünyesinde taşınıp ameline yansır, onun eylemini özel kılar:

Abdal amel umulur.

Ama sonuçta o da insandır, uzak tutup idealleştirmeye, çileciliğe sevk etmeye gerek yoktur:

Abdal ama yumulur.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Bkz “İki Tip Ahmak (Budala, Bön) ve Aptal/Abdal” Slavoj Žižek, “Taslama ve Tasavvuf: Deli, Dahi, Aziz”, “NASA ve Diyanet: Hilafet ve Öteki Arz Plüton’un Fısıltısı”