Analitik/Eleştirel Öğrenç: Artık Bir Bitimli ve Artık Bir Bitimsiz Analiz — Işık Barış Fidaner

‘Artık bir bit’in iki anlamı vardır [1]:
1) Öğrenilecek malumat fazlası:
Yazı Tura atınca ne geleceğine dair +1 bit belirsizlik
2) Hemen öğrenip kurtulma isteği:
Hadi gelsin de görelim! Yeter be! Artık bir bit!

Bu iki anlamı tek kavramda buluşturalım [2]:

Öğrenç! Bu da bize ders olsun! (Artık bir bit!)

‘Artık bir bit’ kavramı bariz bir çelişki barındırır:
1) Gerçek anlam ile mecaz anlam ihtimallerini birbirinden ayrık tutmak ister (Yazı/Tura gibi).
2) Ama kendisi zaten iki anlamın üst üste binmesinden oluşur! (hemseslenme: equivocation)

Bu noktada mühim bir soru belirir:

‘Artık bir bit’ çelişkisini imleyecek miyiz yoksa bastıracak mıyız?

Öğrencimizde eğer:
1) Bit imleniyorsa bitimlidir (bit imli)
2) Bastırılıyorsa bitimsizdir (bit imsiz)

Bitimli öğrenç muğlaklığa katlandığı ve onu katladığı için analitiktir. Bitimsiz öğrenç ise muğlaklığı bastırıp başkalarına had bildirdiği için eleştireldir:

Analitik Öğrenç: Artık bir bitimli analiz
Eleştirel Öğrenç: Artık bir bitimsiz analiz

Bu tanımları yaparken elbette Freud’un son yıllarında yazdığı “Bitimli ve Bitimsiz Analiz” makalesini anımsatmak istedik.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Her Medya: Bitmemesi”

[2] Bkz “Adorno: Öğrenç! Bu da bize ders olsun!”