Memnunsuz Müşteri Performansı Talih Kuşu Kılığına Bürünmektir — Işık Barış Fidaner

Memnunsuz müşteri “paramızla rezil olduk” diye yakınan birisidir ama bununla kalmaz, gerçek anlamın dışında bu performansın bir de mecazi anlamı vardır:

Dükkancı için müşteri müjdeli bir haber olduğundan (şans getiren Müşteri Yıldızı Jüpiter gibi [1]) memnunsuz müşteri talih kuşu kılığına bürünerek şunları diyen birisidir:

Ben tam senin başına konacakken işleri berbat ettin! Aşk olsun valla!

Bunun simetrik karşıtında ise memnunlu müşteri performansı vardır:

İşleri berbat etmişsin ama neyse ki şimdi ben geldim! Hadi yine iyisin!

Herşeyin fiyatı yazılıysa böylesi performansların “kaç paralık” olduklarını bilirsiniz ve gerçek anlamlar öne çıkar.

Beklenen bedellerin bilinmediği muğlak (şahsi veya gayrıresmi) alanlarda ise bu performansların “kaç paralık” olduğunu bilemediğiniz ölçüde mecazi anlamlar öne çıkar ve kendini talih kuşu gibi sunabilmek için gereken nitelikler gündeme gelir, mesela “presentabl” olmak veya “film artizlerine benzemek” veya “otantik halk adamı olmak” gibi.

Hayat boyu çok çeşitli insanlar gelip geçer ama onların girip çıktıkları “talih kuşu kılığı” sanal bir yer olarak sabit kalır, yani “memnunsuz müşteri arketipi” diye bir şey vardır.

İşte telefonla veya mesajlarla “Tebrikler kazandınız!” veya “Eyvah tehlikedesiniz!” diye dolandırıcılık yapanlar her insanın kafasına yerleşmiş bu “talih kuşu kılığı”na bürünerek hareket ederler.

Dolandırıcılığı “karşılıksız çek” gibi düşünürüz, oysa çekin çek oluşunda da bir dolandırıcılık vardır, çünkü çek karşılıklı bile olsa, o karşılığın bedeli insanların ekonomik sınıflarına göre astronomik ölçülerde değişir.

Sonuç olarak fiyat ile bedel arasındaki derin orantısızlık yüksek bedel ödetilenlerin her zaman dolandırıldıklarını gösterir [2]. Ve insanlar dolandırıldıklarını kabullenmek yerine “talih kuşlarına” inanmayı tercih ederler, bu eğilim de memnunsuz müşteri performansı yapanların ekmeğine yağ sürmüş olur, türedi talih kuşlarına gün doğar.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Müş-teri Döken Müjderi”

[2] Bkz “Marksist Dikiş ve Egemen Nankörler Sınıfı: Samimi Kahkaha Kuzuları Çağıran Mezbaha”