Midsommar: Yarışma, Ayin, Ritüel, Tören — Işık Barış Fidaner

(Dikkat: Spoiler)

Midsommar (2019) filminde dört kilit sahneyi sayalım:
1) Direk etrafında dans etme yarışması
2) Erkeği kızla seviştirip döllendirme ayini
3) Haksızlığa uğrayanla kolektif empati ritüeli
4) Kimin kurban edileceğini kararlaştırma töreni

Önce psikolojizm penceresinden bakalım: Eğer dans yarışmasına katılanlar sevişme ayinine kabul edilmeyi hayal ediyorlarsa diyebiliriz ki:
1) Nevrotik arzular yarışmayı besler.
2) Sapkın dürtüler ayini besler.
Freud’un dediği gibi nevrotik (cinsel ilişkiyi) sadece hayal eder, sapkın ise onu fiiliyata geçirir. Ama nevrotiği cinsel düşlemiyle yüzyüze getirirseniz anlam dünyası sarsılacaktır: Yarışmayı kazanan Dani kapı deliğinden ayine bakınca midesi bulanıp kusar. Bu da bizi ritüele getiriyor:

3) Eğer histeri açık bir hedef bulup (mesela yetkili patriark gibi) isyankarca dile gelseydi klasik nevrotik tablo görülecekti ama Dani odadaki diğer kadınlarla ritüelvari bir yankılaşım içine girerek arzu düzeyinden dürtü düzeyine geçince vaziyet psikozlaşır ve borderline/sınırhattı tarzında bir histeri sahnelenir.

4) Game show veya piyango çekilişini andıran tören sahnesi de borderline/sınırhattı tablonun medyatik yüzünü sunar, isyan edeceği hedefleri bulamayan psikohisterik Dani’ler reality showların (sonra da sosyal medyanın) can damarı olurlar.

Şimdi aynı dörtlemeyi astrolojik çağlar cinsinden dile getirerek yazıyı bitirelim:

1) Dans yarışması halen içinde bulunduğumuz Balık Çağı ruhunu sahneler.
2) Penetrasyon ayini Balık Çağı mensuplarınca bastırılan Koç Çağının nostaljisidir.
3) Yankılaşım ritüeli Koç Çağı nostaljisinden sıyrılıp Balık Çağından Kova Çağına giriş yapmaktır.
4) Kurban seçme töreni (“penetre edenleri penetre etmek”) Koç Çağı hatırasının ters tepmesidir.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Bkz “Astrolojik Çağlar: Koç, Balık, Kova”

ne çok şey katar sis’ler insana