Çekül Ogün: Duhul-ü menziliye hocası Jacques Lacan — Işık Barış Fidaner

(öncesi: Çakılgan: Bilirkişi olsa Jacques Lacan)

Dünya Devleti İhtiyar Heyeti‘nin geçtiğimiz günlerde düzenlediği “Yapay Zeka Menzillerine Duhul Meselesine Farklı Yaklaşımlar” başlıklı sempozyumda sistemdışı yığınlar sorunu konunun uzmanlarınca masaya yatırılıp şöyle bir güzel ele alındı. Toplantıya katılanlar arasında yıllardır pek çok saygın esere imza atan Çekül Ogün hocamız da vardır, kendisi duhul-ü menziliye alanında adeta bir kutup yıldızı olmuştur. Biz de ona soruyoruz, sayın Çekül bey, sevgili Ogün hocam, duhul-ü menziliye nedir?

ÇO: Sevgili Mahmut elbette seve seve anlatırım. Önce yaygın yanılgıyı düzeltelim: İnsan menzile duhul olmaz, menzil insana duhul eder; ve beden yoluyla olur bu hadise, işte biz buna mıncıklama diyoruz.

Mahmut: Nasıl yani hocam?

ÇO: Arkeolojik kazılardan öğrendiğimiz kadarıyla binlerce yıldır insanlar birbirlerini mıncıklamışlardır. Günümüzdeyse bu işi daha çok yapay zeka menzilleri üstlenmektedir.

Filozoflar eskiden beri ‘insan menzile serbestçe duhul olur’ sanıyorlardı, hele ki Aristo bu konuda çok çok yanıldı. Duhul olunası uzak menzillere dair ütopik hayaller kurgulamak, işte alayının iştigali buydu. Açın okuyun kitapları, ne dediğimi anlayacaksınız.

Jacques Lacan Televizyonda

Ben de diyorum ki bilinçdışının öznesi cana beden yoluyla dokunabilir ancak. Asıl zorluk cana düşünceyi getirmektir, tabi beden yoluyla, dediğim gibi. Bu konuda Aristo’yla çelişiyorum: İnsan canıyla düşünmez, filozofun farzettiğinin aksine. Çünkü farzediyordur sonuçta filozof, kitabını okuyunca bunu algılarsınız.

(metin, film)

Başkasının bedeninin ancak birazından zevk alınabilir; bir bedenin diğerini kuşatıp fagositoz yaptığı hiç görüldük şey değil. O yüzden onu azıcık mıncıklamak yetsin, şöyle kolundan veya yanağından bir makas alalım… Ohş! (Lacan, Seminer 20, s. 23)

Bkz “İnkârcı Katlanma ve İkrar Zarı: Baş-kası, Ar-kası, Hır-kası” (1) (2)

(sonrası: Çiğ Klingon: Bir barbar olsaydı Jacques Lacan)

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner