ABD Zenciri ve ABE Dolar! — Işık Barış Fidaner

United States of America ifadesinde geçen state‘in devlet mi yoksa eyalet mi olacağı, ülkenin iç savaşında belirlendi.

Köleci ayrıcalıklarını ortak pazara feda etmek istemeyen ayrılıkçı Güney cephesi state’in devlet olmasından yanaydı, yani ABD‘ciydi: Amerika Birleşik/Konfedere Devletleri.

Arapça abd köle demektir (Abdullah: Allahın kulu). Kula kulluk ettiren ABD’nin ırkçı abd zinciri ‘ABD zenciri’ diye de yazılabilir: Köleleştirilen siyahların/zencilerin kul’lanım değeri bugünkü kullanıcı kavramının da temelidir.

Köleciliği ortak pazarın piyasacılığı içinde eritmeyi planlayan birlikçi Kuzey cephesi ise state’in eyalet olmasından yanaydı, yani ABE‘ciydi: Amerika Birleşik Eyaletleri.

Kamçı yerine dolar (ABD yerine ABE) gelince kölelik perdelendi ama kula kulluk ortadan kalkmadı.

Türkçede ‘abe!’ deyince ‘ağbi!’ anlaşılır ama Roman (veya çingene) şivesi olduğu için bu söz yersiz bir insanın yerli Ağabey’e seslenişi gibidir.

Kamçı dolaba kaldırılsa dahi biz sıradan insanlar dolarları elinde tutan Sam Amca veya Abe Lincoln veya Büyük Birader’e ‘Sam abee! Abee dolar!’ diye dileniriz, ABE de bizim arkamızdan sanal kamçılarla dolaplar çevirmeye devam eder, o halde ABE gelince ABD zencirinin kırılmış olduğu pek söylenemez.

Yine de Žižek’in dikkat çektiği gibi kamçı/dolar ikileminde doları seçmek daha mantıklıdır [1]:

Ayn Rand’la alay etmek kolaydır ama Atlas Silkindi‘deki ünlü “paraya methiye”de haklılık payı vardır: “Tüm iyiliklerin kaynağının para olduğunu anlayamadığınız sürece kendi yıkımınızı çağırırsınız. İnsanların hesaplaşma aracı para olmaktan çıkarsa insanlar birbirini araçlaştırır. Kan, kamçı, silah mı, yoksa dolar mı? Seçim sizin, başka seçenek yok.” Marx da metalar evreninde “kişilerarası ilişkiler şeylerarası ilişkiler kılığına bürünür” dediğinde buna benzer bir şey söylememiş miydi?

Belki de herşeye rağmen Güneyli ABD yerine Kuzeyli ABE’nin iç savaşı kazanmasında bir hayır olabilir. Ben de bu nedenle Yersiz Şeyler‘de yaptığım birçok çeviride ABD yerine ABE kısaltmasını kullandım.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Arz-Rica Dengesi ve Noktalama Kuralı”