Üstben Hilesi: Babuşka seni görmeyi çok ister — Slavoj Žižek

🪞⚔️👁️ Post-Feminizm 🪞⚔️👁️

Babuşka Nine demektir, Anneanne veya Babaanne demektir.

Üstben simgesel Yasanın zıttıdır, ne bakımdan?

Simgesel yetkisiyle ‘bastıran’ pederane figür çocuğa şöyle der:
— Babuşkanın doğumgünü kutlamasına katılmak ve ona nezaket göstermek zorundasın, can sıkıntısından gebersen de umurumda değil, yap işte bunu!

Üstben figürü ise bunun aksine çocuğa şöyle der:
— Biliyorsun babuşka seni görmeyi çok ister ama ancak gerçekten istiyorsan onu gidip görmelisin, değilse evde kalmalısın!

Üstben hilesi işte bu fol/aldanımlı özgür tercih görüntüsü/zevahiridir, nitekim her çocuk bilir ki bu aslında mecburi bir seçimdir ve dümdüz ‘bastırmak’tan daha ağır bir buyruk içerir:

1) Babuşkayı gidip görmelisin, nasıl hissedersen hisset!
2) Babuşkayı gidip görmelisin, ayrıca bundan memnuniyet de duymalısın!

Üstben buyruğu 1’i demekle kalmaz, 2’de de üsteler, yani yapman gereken şeyden zevk almanı emreder [memnu niyet].

Sevgililer ve evli çiftler de aynı gerginliğe garkolur. Biri diğerine şöyle deyince:
— Ablamı gidip görelim, tabi bunu gerçekten istiyorsan!

Bu teklifin satır arasında ima edilen buyruk besbellidir:
— Ablamı gidip görmeye razı gelmen yetmez, ayrıca bunu seve seve yapmalısın, bana iyilik olsun diye değil, kendi özgür iradenle gelmelisin ve bundan keyif de almalısın!

Talihsiz muhatap kendine sunulan özgür tercihi ciddiye alıp ‘Hayır!’ dediği zaman altta yatan ima ispatlanacaktır, çünkü alacağı yanıt kolayca tahmin edilir:
— Hiç öyle denir mi! Ne ayıp! Seni hayırsız! Zalım yar! Kızcağız sana ne yaptı da onu sevmiyorsun?

Gıdıklanan Özne’den

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

Bkz “Kılçık” Nirvana, “Paps of Jura, Jurassic Paps, Dinozor Memeli Babişko: Genel ve Yerel Azamiye”, “İdeal Ben, Ben İdeali, Üstben, Arzu Yasası” Slavoj Žižek

üstben şantajı