Jean Babanın Pirus Seferleri: Stalin Franco = Stealing Francs / Stealing French / Stealing Frankly — Işık Barış Fidaner

Korkma Evladım derlemesinde incelenen filmleri gözden geçiriyorum.

(öncesi: Beşli Medeniyet Saçmantığı: Narenciye Serabı Hulusinatif Suratlar Taksimatında: Size Vurana Öbür Yanağınızı Dönün)

Güneye Giden Yollar (Les Routes du Sud, 1978) filminde Jean babanın Pirus seferleri anlatılır. Bunları hemen sayalım:

1) 20 yıl yürüttüğü Stalinci politik mücadele bir sonuca varmamıştır.
2) 20 yıl yürüttüğü Stalin karşıtı çalışmalar da hayalperest kalmıştır.
3) Ödipal çatışmada oğlundan uzak tuttuğu karısı (anne) kazada ölür.
4) Tersine-Ödipal çatışmada kavuştuğu ‘müstakbel gelin’ tepesine çıkar.
5) Müstakbel kaynana-gelin takasını örten çağdaş sanatsepetler boşa düşer.
6) Kadınlararası mesaj Kızıl Kaplı Defter (önbastırma) üstbenleri patlatır.

Temel düğümlenme noktası baba-oğul arasındaki para ilişkisidir. Oğul para isteyince baba ‘Ben burjuva değilim’ der (‘onca yıl boşuna proleter mücadelesi vermedik herhalde!’). Dolayısıyla politiğimsi ‘Stalin Franko’ bağlamı (‘proleter vs. burjuva diktatör’ yerine) dümdüz ‘Stealing Francs’ diye kodlanmalıdır. Çalınan/korunan nesnedeki para/kadın geçişkenliği nedeniyle ‘Stealing French (kiss)’ diye de kodlanabilir. Buna göre Jean babanın Pirus seferleri şöyle tanımlanır:

1) ‘Stealing Francs’ meşru: Kapitalist istifçiye karşı Stalinci mücadele
2) ‘Stealing Francs’ yanlış: Mülkiyet gerçeği yani ‘anıların yalancı cenneti’
3) ‘Stealing French’ yanlış: Anneyi oğuldan (Eve’i Laurent’dan) uzak tutması
4) ‘Stealing French’ meşru: Laurent’ın ‘arkadaşı’ Julia Jean’ın ‘kucağına düşer’.
5) ‘Stealing’ meşruiyeti ilkesizdir, sanatsepetlenemez (‘fizyolojik çelişkiler’).
6) ‘Stealing’de Ego inşacı erkekler sınıfta kalır ama kadınlar simgeleyebilir.

Müstakbel kaynananın çantasının gizli gözünden müstakbel gelinin bulup çıkardığı Kızıl Kaplı Defter ‘Stealing’in sırrına sadece kadınların vakıf olabildiğine işaret eden bir tür ‘Çalınmış Mektup’tur (Poe, Lacan). Sonradan ‘Sevgili oğulcuğum bilerek kız arkadaşını bana gönderdin değil mi seni gidi yaramaz!’ yalancı mutlu sonuyla perdelense de filmin asıl anafikri kadınlararası bir ‘kara kıta’ (veya ‘kızıl kıta’ / kan hastanesi?) bulunduğudur. Kızıl Kaplı Defter aynı anda hem Mao’nun Kızıl Kitabıdır hem de Godard’ın Çinliler filmindeki Fransız solcuların kitaplığa dizdikleri Kızıl Kitaplardır [1]. Böylece üçüncü kodlamaya varırız: ‘Stealing Frankly’ denebilecek bu kadınlararası imalar (ve yerdeğiştirmeler) bölgesi bir dizi senkronla filmde verilmiştir, öyle ki Franko’nun ölümü aynı zamanda dürüstlüğün de ölümü olur:

1) Julia Jean’ın evine ilk girdiğinde telefondan Eve’in kaza haberi gelir.
2) Julia aynı sahnede sorular sorarken ‘baba oğul farketmez’ demiştir.
3) Doktor Eve’in ölümünü ‘dürüstçe’ aktarırken televizyonda Franko vardır.
4) Jean ‘Eve’siz yaşayamam’ pozlarındayken Julia’ya ‘annecilik oynama’ der.
5) Julia Jean’ın yatağına girdiği zaman Franko’nun öldüğü haberi gelir.
6) Julia eve yerleşince Jean Franko’yu Laurent’in öldürdüğünü hayal eder.
7) Julia Jean ile otel odasına gelirken Franko’nun ölümü resmen ilan edilir.
8) Eve öldükten sonra bir kez bile fotoğrafına bakmazlar, cenaze yapmazlar.
9) Eve’in kurtardığı ‘Martorell’ adı ‘Martyre Elle = Şehit Kadın’ diye okunur.
10) Eve’in geçirdiği kaza anlatılacakken Julia ‘dam’dan düşer gibi dahil olur.

Sonuç olarak ‘Stealing Francs/French’ geçişkenliğini sağlayan ‘Stealing Frankly’ bölgesi öyle çok gizemli kadınsı bir alan falan değildir, dildeki ses benzerlikleri ve senkronik olaylardan ibarettir. Ama ‘Stalin Franko’ ile simgelenmesi de mecburidir, çünkü manidar tesadüfleri güçlendirmek için arkaplanda bir Erbaba hayaleti dolaştırmak adettendir [2].

(sonrası: Şarlo Fabrikada ve Eylemde)

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Mao Mao deyu” Claude Channes

[2] Bkz “Ödip efsanesi ve Erbaba efsanesi” Slavoj Žižek, “Kadın babanın-adlarından birisidir” Slavoj Žižek

pürüz zaferi