29 Mayıs 2023 · 12:07 am

Danstagram: Dare & Win = Geri Kalanlara Teşekkürler, La marque = Ön Sıraya Teşekkürler — Işık Barış Fidaner

Korkma Evladım derlemesinde incelenen filmleri gözden geçiriyorum.

(öncesi: Gülün Adı: İkileme İmleyeni Önbastırılmıştır)

Reality Showbiz dünyasının üç kilometre taşı olarak mesela şunlar sayılabilir [1]:
1) Atları da Vururlar (1969) filminde sahnelenen ölümcül dans yarışması
2) Koro Sırası (1985) filminde sahnelenen müzikal müzikali (Danstagram)
3) Sosyal medyatik kanalizasyon sisteminde güncel Ego inşaları (Instagram)

Koro Sırası filminin showbiz tarihinde oynadığı özgün rol Atları da Vururlar‘daki ölümcül etmen ile Instagramvari Ego inşalarını sentezlemiş olmasıdır [2]. Danstagram adını verdiğim bu evrimsel ara-form sayesinde ilk bakışta alakasız gözükebilen iki yaşam formu arasındaki kırılmaz organik bağlar algılanabilir.

Atları da Vururlar‘daki dansçılar ekonomik bunalım şartlarında iyi bir para ödülü alabilmek için yarışıyorlardı, Koro Sırası‘ndaki dansçılarda ise temel arzu ekonomik kurtuluştan çok Ego inşasına hak kazanmaktır, şahsi özyaşamöyküleri kurgulayabilmektir, köken hikayeleri anlatabilmektir, son kertede Koreograf-Tanrı’nın gözüne girebilmektir, yani Evrensel Küratör nazarında varolabilmektir [3].

Bu dansçılar elbette iş bulup para kazanmak da isterler ama ölümcül etmen (ideolojik çağrı) onlara derinden (benliklerine kadar) işlediği için zaten yürürlükte olan para fetişinin üstüne bir de Ego fetişiyle ikinci bir perde daha çekerler, hem de seve seve, bile isteye! Dolayısıyla pek nezih görünümüne rağmen Koro Sırası aslında Atları da Vururlar‘dan daha hüzünç ve daha ölümüne bir dans yarışıdır.

Danstagram‘ın ironisi finaldeki gösteride apaçıktır: ‘Biricik olmanın ehemmiyeti’ni şarkılaştıran altın şapkalı tektip dansçılar aynalara dokunarak mitoz bölünmektedir:

Önceki sahnede yine aynı ironi vurgulanır: Tek tek isimleri okunarak ‘bir adım öne çıkması’ istenen dansçılar ‘göze girdikleri’ zannıyla boşuna sevinirler çünkü ‘ön sıra üzgünüm size çok teşekkürler’ vedasını alınca aslında ‘göze battıklarını’ anlayacaklardır.

Finalde okunan şarkının konusu ‘biricik olmanın ehemmiyeti’ olsa da o şarkıyı söyleme tarzı tektipçi kombinasyon/bileşimlerdir. Danstagram’ın saçmantığını/paradoksunu anlayabilmek için dans yarışında geçilen iki aşama arasındaki tezatlığı fark etmelisiniz:

1) Birinci yarışta:
— ‘Öne çıkanlar’ Koreograf-Tanrı nazarında Ego inşasına hak kazanır.
— Geri kalanlara teşekkür (veda) edilir.

2) İkinci yarışta ise:
— Göze girdiğini sanırken göze batan ‘ön sıradakilere’ teşekkür (veda) edilir.
— Geri kalanlar kolektif performansta Ego inşası ‘kavramını’ idealleştirir.

Evrimsel açıdan bu iki yarış şöyle ayırt edilir:
1) Darwinci ‘survival of the fittest’ = Dare & Win = cüret etmek ve kazanmak
2) Lamarckçı ‘izlerin kalıtımı’ = La marque = Ego inşası izlerini paketlemek

Filmde iki aşama halinde sahnelenen bu iki veçhe gerçek hayatta sürekli bir arada işlemektedir: Her Ego inşasında şahsileştirilen Dare & Win veçhesinin yanısıra anonimleşip kolektifleşen La marque veçhesi de bulunur. Dare & Win veçhesi (katiyen yorulmadan) ‘biricik olmanın ehemmiyeti’ şarkısını seslendirse de o esnada La marque veçhesi (ataların kanı adına) anonim kalabalığa yaranmak için sınırsızca salağa yatmaya başlamıştır çoktan! [4]

(sonrası: Sağ Yaka, Sol Yaka: Lazer Göz Tedavisi)

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bu listenin başka bir versiyonuna Buffy’nin müzikal bölümü ve Valerie Cherish de girmelidir ama şimdilik bu üçlemeye odaklanalım. Bkz “Buffy’nin müzikal bölümü”

[2] Bkz “Yabancılaştıran Velev Ki: Ölümcül Etmen” Jacques Lacan

[3] Bkz “Büyükolizm: Baştan alalım ama bu kez daha duygulu olsun”

[4] Bkz “İnkarcılık Bön Kalabalığa Yaranmak İçin Sınırsızca Salağa Yatmaktır”

danstagnation → danstagrammar

8 Yorum

Filed under Şey

Tagged as , , , ,