Montana Üniversitesi Profesörü Nobel ödüllü iklim bilimci Steve W. Running “İklim Yasında Beş Evre”yi yazarken Elisabeth Kübler-Ross’un “Yasta Beş Evre” modelini temel aldı; bütün evreleri anlayarak ikrar (final) evresine daha kolay geçmeye odaklandı: İnsanlar bir sorun olarak küresel ısınmayı ikrar etmeli ki onu çözebilmek için bir şeyler yapabilsinler.
1) İnkar
Dünya’nın ısınıyor olduğuna inanmak istemeyen insanlar inkar içindedir, buna insanlığın sebep olduğunu inkar edenler de öyledir. 2011 itibariyle NASA Dünya Gözlemevi’nin ölçtüğü atmosferik CO2 düzeyleri 1957’den beri her yıl bu gazın çoğaldığını doğruluyordu. İnsanlar bu artışı doğallaştırarak gözardı etseler de bilimsel deliller inkarcıların sayısını azaltmayı sağlar. Karbon temelli fosil yakıt tüketimi nedeniyle CO2 seviyeleri düzenli olarak yükselmiştir. [ç.n. İnkar evresine ‘Şok evresi’ de denir, çünkü inkar idrakın hemen ardından gelir veya onunla eşzamanlıdır.]
2) Öfke
Deliller netleşince birçok kişi inkardan ikrara sıçrayabilir. Öfke evresine girenler şunun farkına varanlardır: Sorunu ikrar edince yaşam tarzlarını büyük ölçüde değiştirmeleri gerekecektir. İnsanlar değişimleri sevmez, statükodan memnundur. Bilinçdışı sebeplerle, bir sorunu gözardı ettikleri takdirde o sorunun ortadan kaybolacağını düşünebilirler. Bir soruna gereken karşılığı vermek yerine onu gözardı etmek kimilerinin kolayına gelir, özellikle de doğrudan bir tehdit halini almadıysa.
3) Pazarlık
Pazarlık iklim yası bağlamında inkar-öfke-ikrar bileşimleri halinde tezahür eder. Bu evredeki insanlar iklim değişimini ‘doğal bir akış’ halinde ikrar edip ‘o kadar da kötü olmayabileceğini’ düşünürler. Soğuk yerlerin ısınması fena olmayabilir. Pazarlık evresindeki insan küresel ısınmada olumlu yanlar bulmaya çalışır, bilimcilerin tahmin ettiği kadar kötü olmayabileceğini düşünür.
4) Bunalım
İnsanlar ısınmanın öngörülmedik hızlarda sürdüğünü ve tahribatı engellemenin muhtemelen imkansız olduğunu fark edince bunalırlar. Beşinci evreye (ikrar) varan insanlar da sık sık dördüncü evreye (bunalım) geri düşerler. Küresel ısınma sorunu katmerlendikçe önerilen çözümler de insanların gözünü korkutabilir.
5) İkrar
İkrar bilimsel delillere kulak vermek ve kişisel/politik mahallerde çözüm arayışlarına başlamaktır. Bu evreye girenler kendi yaşamlarını gerektiğince değiştirmeye isteklidir ve başkalarının da iklim yasının beş evresinden geçmesini sağlayabilirler. Running küresel ısınmayı durdurma şansının delillerle desteklenmediğini ikrar etse de inatla şöyle der: “Hiçbirşey yapmamak vicdana sığmaz!”
Türkçesi: Işık Barış Fidaner
(kaynak)
Geri bildirim: Dadada — derleme | YERSİZ ŞEYLER
Geri bildirim: İklim — derleme | YERSİZ ŞEYLER
Geri bildirim: İklim Çöküşü — derleme | YERSİZ ŞEYLER