Herkes ama herkes tabidir ancak ve ancak kimse muaf değilse — Işık Barış Fidaner

Lacancı cinsiyetlenme formüllerini anımsayalım [1]:

1) Muaf biri vardır.
2) Herkes tabidir.
3) Kimse muaf değildir.
4) Herkes tabi değildir.

Bu standart düzende eril formüller (1, 2) pozitif ve düzayak görünürken dişil formüller (3, 4) negatif ve komplike görünür. Düz mantıkta 3 2’ye 4 1’e indirgenerek dişil farklılık iptal edilir. Formülleri ayrı tutan (indirgenmekten alıkoyan) diyalektiği vurgulamak için onları aşağıdaki işlemlerle eşleştirelim:

1) Ancak
2) Herkes
3) Ancak ve ancak
4) Herkes ama herkes

Düz eril mantıkta ‘herkes’ hiyerarşiye tabidir ‘ancak’ muaf birinin bu ahvali bildirmesi gerekir (komutanın askerleri yürütmesi gibi). Buradaki ‘ancak!’ ‘herkes’in yetersizliğini bildirmektedir.

Dişil mantıkta ise ‘ancak ve ancak’ın karşılıklı yapısıyla taraflar hemzemin kılınmıştır (haki-kat = toprak zemin [2]). Hiyerarşi kurulmayınca ‘herkes’ler tamamsızlaşır, kapsayıcı bir kategori olmaktansa ucu açık bir bağlama dönüşür. İşte bunu da ‘herkes ama herkes’ tabiriyle kolayca dile getirebiliriz.

Bu işlemlerle önceki formüller şöyle özetlenir:

1+2) Herkes tabidir ancak biri muaftır.
3+4) Herkes ama herkes tabidir ancak ve ancak kimse muaf değilse.

Bu şekilde yazdığımız zaman dişil formülün önceki negatif komplikeliği ortadan kalkar, ayrıca eril formülün standart pozitif düzayaklığından daha güçlü ve jenerik olduğu da netleşir.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Lacan’da Cinsiyetlenme Formülleri”, “Fallus Toplumun Kaldıracıdır, Prekerleşme Kaldıracı İğdiş Eder ve Herkesi Ortadan Kaldırır”

[2] Bkz “Dünyanın Merkezi: hakikat zeminine ayak basmak”