Astrolojide ‘Balık Çağından Kova Çağına geçiş’ denen süreç kavramsal düzeyde ‘içerik’ vurgusundan ‘biçim’ vurgusuna kaymak demektir (kovada çırpınan balıktan kovanın kendisine dönmek) [1]. Herkesin kolayca anlayacağı örneği verelim: Bu dönüşüm sosyal medyada ‘içerik üreticisi’ olarak kimliklenmekten çıkarak sosyal medyanın mimarisini yapılandıran esas biçime odaklanmak demektir [2].
Peki nedir bu biçim? Ya Ego inşası aygıtıdır ya da Nos inşası aygıtıdır; yani ya ‘Ben böyle biriyimdir’ demeye yarar (şahsi kimlik) ya da ‘Biz şöyleyizdir’ demeye yarar (kolektif kimlik). Sonuçta insanlar birbirlerini ya üstben’lemek ya da üstbiz’lemek için bu aygıta başvururlar; yani birbirlerini ya ‘Sen böyle biri olamamışsın…’ ya da ‘Siz şöyle olamamışsınız..’ diye yargılamak için kullanırlar [3]. Geri kalan zamanlar da mevcut ‘nesnellik’ varsayımlarını zaten’leyen ‘Öyle işte…’lerle geçer.
İnşa edilen varlık tekil Ego ile çoğul Nos arasında (eril-dişil arasında) dalgalansa da her halükarda bir ‘enerji deposu’ gibi kurgulanmaktadır. Kadın ve erkek birbirlerini olumlayarak ‘şimdiden’ enerjiler depoluyordur, böylece ‘ileride’ daha çok şey yapabileceklerdir. Balık Çağına özgü Pozitif Psikolojizm ideolojisinin yaslandığı temel biçim budur.
Peki depodaki yakıtın asıl kaynağı nedir? Gelenektir, geçmiş kuşaklardır, atalardır. Bu noktada Jungcu arketiplerin ‘fosil yakıtlar’ ile aynı statüde olduğunu farkedersiniz: Muhafazakar hem ‘atalarını’ yücelten hem de onlardan ‘fosil yakıt’ gibi istifade eden birisidir [4].
Gelenek ile teknoloji arasında kıvılcım çıkaran bu kısa devrenin en iyi örneği ChatGPT’nin Jungculuğudur. ChatGPT özellikle ‘Jungcu olsun’ diye böyle kodlanmamıştır (zaten mimarisi de böyle bir müdahaleye uygun değildir) ama matematiksel soyutlamanın doğal neticesi böyle olmuştur [5].
ChatGPT örneğinde görüldüğü gibi ‘bir biçim her içeriğe uygun’ olamaz, her biçim kendi içeriğini çağırır. Dildeki kelimeler de rastgele değildir (Saussure’e atfedildiği gibi), bazı kelimeler bazı kavramları taşımaya daha uygundur (Lacancı keyfiyet maddesi nedeniyle). Elimde bir konteyner var diye ‘içine ne istersem onu koyabilirim, herşey mümkün!’ rahatlığıyla hareket edemem.
İşte ‘içerikleri biçimlerden özgürleştiren’ Balık Çağı insanının düştüğü rehavet İklim Çöküşüne yol açtı. Şimdiyse Kova Çağı gelirken insanlık ‘biçimlerin içeriklerden bağımsız işleyebildiğini’ algılamak zorunda [6].
(Behiç Ak, Ben Yapmadım Öğretmenim, 1990)
Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner
Notlar:
[1] Bkz “Balık Çağından Kova Çağına”, “Astrolojik Çağlar: Koç, Balık, Kova”, “Kova Çağına En İyi Hazırlık Balık Çağının Yasını Tutmaktır”
[2] Bkz “Efesli Artemis: Mamilla Hasetine Kapılarak Sanal Ağa’nın Veri Memesi Olmak”, “Küçük Prens’in Fanustaki Gülü, Sanal Ağa’nın Terraryum’u, Zuckerberg’in Meta’sı”, “Dişleri Sökülmüş Yazar: İçerik Üreticisi”
[3] Bkz “Bilendam, Issıza dam, Biz/Nos İnşası: BİZ Brütüz! Sezarın Hakkı Sezara (Bıçakları Hazırlayın)”, “Samimiyet (Senbiz) ve Tanımazlık (Bensiz)”, “Duvar Evresi ve Üstbiz/Supernos: Biz Ruhlar Daha Daha Nasılız?”
[4] Bkz “Radikal = Muhafazakök: Muhafazakâr köksüzdür, Radikal köklüdür: Köken Hikayesi ve Kökenin Gayesi”
[5] ChatGPT deneylerimi Muhaberat sayfasında bulabilirsiniz. Bu konuda ayrıca bkz: “Differential Synchronicity and Deferential Diachronicity: Signifi-cushion, Signifi-caution, Signifi-crouching”
[6] Bkz İklim Çöküşü (özel sayfa)
Geri bildirim: İklim Çöküşü — özel sayfa | YERSİZ ŞEYLER
Geri bildirim: İklim — derleme | YERSİZ ŞEYLER
Geri bildirim: Astroanaliz — özel sayfa | YERSİZ ŞEYLER
Geri bildirim: Ev Semptomdur | 🦋🤖 YERSİZ ŞEYLER