Kafada Dolaşan Kırk Tilkinin Entropi Artışı — Işık Barış Fidaner

Kırk tilki kafada belli bir alanı dolaşabilir veya her yeri dolaşabilir:

Bu iki tablo kıyaslanırsa birincisi düzenlidir, ikincisi düzensizdir:
1) Düzen: Kırk tilkinin ayırt edilen belli bir alanı dolaştığı birinci tablo
2) Düzensizlik: Kırk tilkinin ayrımsızca her yeri dolaştığı ikinci tablo

Entropinin ‘düzensizlik’ olduğunu anlatanlar yine bu aynı tabloları çizerler:
1) Eğer gaz molekülleri odanın bir köşesinde toplandıysa entropi düşüktür.
2) Yok eğer gaz molekülleri odanın her yanını kapladıysa entropi yüksektir.

Herkes bilir ki gaz serbest kalırsa odanın her yanını kaplama eğilimindedir. Bunun gibi kırk tilki de serbest kalırsa kafanın her yanını gezmeye meyyaldir. ‘Entropi artar’ kuralının zihinsel karmaşaya tercümesi böyle düşünülebilir.

Şimdi kafada kırk tilkiyi düzene sokan bölgeyi işaretlediğimizi düşünelim:
1) Yerli: Düzen bölgesi dahiline düşen tilkiler yerlidir.
2) Yersiz: Düzen bölgesi haricine düşen tilkiler yersizdir.
Buna göre ikinci tablonun düzensiz olmasının sebebi ‘yersiz tilkiler’dir

Bölgeye konan işaret P önermesiyse ‘yersiz tilki’ler P’ye aykırıdır yani ~P‘dir:

Yerleşik düzeni sağlayan P önermesi boş hayallerden müteşekkil bir balondur. Hayal kırıklığına yol açan ‘yersiz tilki’ (~P) ise yüzleşilen gerçeklerdir [1]. Balon patladığı zaman hem içi hem dışı yadsınmış olur, elde kalan ~~P olur. Yadsınmanın yadsınması (~~P) kafadaki kırk tilkinin yerlenmesini sağlar.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Yerli, Yersiz, Yerlenme”

Grafik programı.