Akbelen Neden Simgeleşmedi? Kapana Kısılan Birinin Çıkış Arayışı — Işık Barış Fidaner

Gezi simgeleşmişti ama Akbelen simgeleşmedi. Neden? Hadi düşünelim…
Birçok neden sayabilirsiniz, mesafe, katılım, konjonktür, gündem, iktidar, vb.

Temel sebep ise bütün ‘medyatik doğrulama’ yöntemlerimizin çöküşüdür.
Gezi’de ekran ‘vurunca inliyordu’ ki TV’deki penguen belgeseli göze batmıştı.

Akbelen’den gelen fotoğraf ve filmlerse ‘ekran kaydırıp’ geçilen görüntülerdi.
Herhangi bir dram/acındırma/duyar/bağış talebi gibi algılanabildi sadece.

Medyatik doğrulama nedir? Hayat dışarıda olsa da ekran onu doğrulamalıdır.
Yaşananlar sokakta olsa da medya onu kaydetmeli ve hatırlamalıdır.

Medyatik kayıtla teyit edilmeyen olaylar yaşanmamış gibi olur.
Çünkü hafızalara not düşülmemiş, tarihe nakşedilmemiş olur.

Bildiğiniz gibi ekranlarda tıklanabilen ve tıklanamayan ikonlar vardır.
İşte Gezi tıklanabilen etkin bir ikon olabilmişti, Akbelen öyle olamadı.

Etkin bir ikona olunca Gezi imeceyle uzatılan imleyenler zincirine dönüştü.
Akbelen ise ‘ekrandan kayıp geçen’ diğer taleplerden kendini ayrıştıramadı.

Gezi Twitter’ın civcivli evresiydi, Türkiye fena değildi gibi sebepler sayılabilir.
Ama gelin biz sadece ve sadece ‘etkin ikon olamamak’ statüsüne odaklanalım.

Etkin ikonlar arayarak medyatik doğrulama yapılan bir dijital oyun janrı var:
‘Göster-tıkla’ tipi ‘macera’ oyunlarında mütemadiyen etkin ikonlar ararsınız.

İngilizce isim ‘point-and-click’ şöyle de okunabilir:
Ortak bir derdi (point) yerli yerine oturtmak (click).

İşte Gezi’de bir grup insan ‘derdini anlatmıştı’ (make a point)
ve geniş kitlelerde ‘yankı uyandırabilmişti’ (click with people).

Bu bir medyatik doğrulama yöntemiydi ve adına Aktivizm deniyordu.
Aktivizm o zamanlar Ettirgendi, henüz Ego gösterilerine indirgenmemişti [1].

Akbelen’de ise Ettirgen vasıflarını yitirmiş Aktivizm yaşandı ve kaydedildi.
Macera oyununda ‘etkin ikon’ içermeyen bir ‘arkaplan animasyonu’ gibiydi.

Elinizde gereken adımları tek tek sayan bir Tam Çözüm (Walkthrough) yoksa
‘göster-tıkla’ oyununda ‘etkin’ anahtarların hiçbir kapıyı açmadığı anlar olur.

O zamanlarda ne yaparsınız? Odaları dolaşır, dolapları karıştırırsınız.
Hikayeyi genişletirken size ipuçları sağlayan çeşitli deliller bulursunuz.

Bunlar mektuplardır, fotoğraflardır, kayıtlardır veya izlerdir.
Her macera ‘kapana kısılan birinin çıkış arayışını’ sahneler.

Bazen de bulabildiğiniz bütün cisimlerin bütün olası bileşimlerini tararsınız.
Çubuk ve balon? Olmadı. Ağaç ve bez? Olmadı. Pil ve peynir? Olmadı. vb.

Böyle çaresiz anlarda arkaplanda çalan müzikleri anımsamak için
Lofi Hip Hop adı verilen müzik türünün örnekleriyle bağlıyorum:

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Aktivizm vs. Ettirgenlik”