Meryemseme: İsevi Hipnozdan Korkan Cemal Dindar’ın Cemal Süreya’dan Devraldığı Bakire Meryem Şaapma Fantazisi — Işık Barış Fidaner

Cemal Dindar Halk İçin Psikoterapi Manifestosu’nda ‘İsevi Hipnoz’dan söz etti:

Sorunun yapısal bir parçası olup onu tarif ederseniz, her koşulda çözümü de tasarlayabilirsiniz. İşe yaramakla kastedilenin muğlaklığı bir yana, belli bir zamansal kesitte ölçü bu olduğunda isevilik yüklü hipnoz uygulamalarının işe yararlılığını aşacak terapi yöntemi henüz yeryüzünde görülmemiştir… Açık benlik işgali ile yürütülen, otorite konumundan gelen açık veya örtük yönergelerle kişi için en iyiyi bildiği yanılsamasını üreten her uygulama hipnotiktir.
(Halk İçin Psikoterapi Manifestosu, Özet, Açık Mektup, vurgular: IBF)

Pasajda vurgulanan ifadelerde çok belirgin bir ikircik olduğunu fark edeceksiniz:

Dünyada ‘eşi benzeri görülmeyen’ İsevi Hipnoz aynı zamanda ‘benlik işgali’dir.

İsevi Hipnoz ikirciğinin düğüm noktası Dostoyevskaya İstasyonu kitabındadır:

Maria işte o ara görünüyor. Siyah bir elbise giymiş. Bir özel kutlamadan buraya gelmiş gibi şık. Gülümsüyor. Bir şey içmek isteyip istemediğimi soruyor… [birinci tekil şahıstan üçüncü tekil şahısa çevirip hikaye devam ediyor] Genç adamla bakire Meryem köprüden el ele otele kadar yürüdüler… Kalkmak için üzerindeki ince örtüyü kaldırdığında Maria’nın bıraktığı boşlukta çarşafa yayılmış ve biçimsiz bir desene dönüşmüş kırmızılığı gördü. (C. Dindar, Dostoyevskaya İstasyonu, vurgular: IBF)

Metindeki İsevi Hipnoz ikirciği ‘bakire Meryem şaapma’ fantazisinden gelir.

Kitaplarında bol bol atıf yaptığı adaşı Cemal Süreya da aynı ‘şey’den muzdariptir:

Ben soluğu Meryem’in sokağında alıyorum
Meryem’in diyorsam Kolay Meryem’in, usulcacık Meryem’in
…
Ayakta duran kadınlar olur ya
Meryem bunlardan
Üç türlü ayakta duruşu var
Birini yalnız bana kullanıyor
-Güzel mi bari?
-Hem de nasıl.
…
Sonra belirtmek geceyi en yavuz laflarla
Meryem kadifeden bir çingenedir
…
Meryem Meryem benimle bir daha öyle konuşma
…
Hatırlanacak olursa seninle beraber soyunmuştum
Bir kilisenin üstünde
Bir yandan çan çalıyorum büyük yaşamaklara
…
Max Jacob papazı ablasından
Ablasını o saat meryemsiyorum
Çünkü her kadını meryemsiyorum
Gözleri göz degil gözistan
…
Bir odadan bir odaya geçiyor
Kapının birini açıp birini kapıyor
Adı Meryem değil sade Dorothy, Lucy
(Üvercinka kitabından)

‘Meryemseme’ bahsiyle vaftizlenen bu fantazi İsevi Hipnoz fobisinde etkilidir.

Cemal Süreyya yerine “Süreya” olmasının nedeni de benzer bir fantaziden gelir:

Bir yanda Sirkeci’nin tiren dolu kadınları
Adettir sadece ağızlarını öptürürler
Ayaküstü işlerini görmek yerine
Adımın bir harfini atıyorum
(Üvercinka kitabından)

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner