Tersinir ve Tersinmez Yas — Işık Barış Fidaner

Histeri tarihin (history) sonradan kararlaşması meselesini gündeme getirir [1].

Tarihin kararlaşması ancak tersinmez olduğu zaman ‘geçmiş hakikatler’ bellidir.

Histeri ile geriye dönük hesaplar açılıp kapandığı zaman tarih tersinir hale gelir.

Tersinmez sanılan sonuç histeride tersinir kılınarak sonradan yeniden kararlaşır.

Histeri düşlemi katederek gerçekliğe tesir eder (yalan kılığında sahiyi söyler) [2].

Nevrotik hastalık olarak histeri ‘tersinmez hakikat’lere takılıp kalmak demektir.

Analitik işleyişte ise histeri onları tersinir kılmaktır, ‘dile getirmek’ bu işe yarar.

Tersinmez hakikat bir şeyin kaybedilmiş olmasıdır, bir kaybın yası nasıl tutulur?

Simgesel yas tutmak ‘tersinmez hakikat’i kabullenme, bir anıt ile simgelemedir.

Gerçek yas tutmak ise aksine yaşanan kaybı tersinir kılmak, ‘kaybı kaybetmek’tir.

Tersinmez hakikat tersinir kılındığında ‘yalan olur’, fol ve tuzak olduğu anlaşılır.

Çünkü tarihte kararlaşmış değişmez hakikatler tersinmez görünmek zorundadır.

İnsan böyle hakikatlere libido yatırımı ile kazık çakar (saplanıp kalır, fiksasyon).

Aufhebung/kaldırım işlemiyle o kazıkları sökmeye analiz denir, gerçek yas odur.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Başlıkta elbette Freud’un “Bitimli ve Bitimsiz Analiz” makalesine atıf yaptım: “Analitik/Eleştirel Öğrenç: Artık Bir Bitimli ve Artık Bir Bitimsiz Analiz”

[2] Bkz “Sahi Sahiliğin Anlamsız İmletimi”, “Sahici Sadakat Yas Tutma Dürtüsüdür”, ‘gerçek yas’ bahsi geçen yazılar