Müşterekleri beğeniyorum ama hususiyete inanıyorum (bunu paylaşanlar bildiğimi varsaymış sayılacaktır) — Işık Barış Fidaner

Jacques Lacan kendi devrindeki histerik mesajı şöyle özetlemişti [1]:

Teklifimi benden esirgemeni rica ediyorum çünkü bu o değil ki!

Bu ifade şöyle kolayca okunabilir: ‘Teklif’ aslında alenen yapılır ama burada ‘esirgenmiş’ yani örtük bırakılmış olması mecburidir, imalar düzeyinde kalması ‘rica edilir’, teklif hususileşmelidir ‘çünkü bu o değil ki!’ yani gerçek/hayal uyuşmazlığı bakidir.

Bu ifadenin kullanımı da şöyledir: ‘Kadın’ sistematik olarak kendini hayal/gerçek uyuşmazlık noktasına yerleştirebilir, yani hayalleri önce kışkırtıp sonra boşa düşürerek kendi varoluşunu boş bir varsayım halinde sürdürtebilir.

Aynı histerik mesajın çağdaş versiyonu ise şöyle bir sosyal medya mesajıdır:

Müşterekleri beğeniyorum ama hususiyete inanıyorum
(bunu paylaşanlar bildiğimi varsaymış sayılacaktır).

Bu cümlede Žižek’in ayırt ettiği üç özne varsayımı iç içe geçer:

1) Beğendiği varsayılan özne:
‘Müşterekleri beğenmek’ kamusal değerleri destekliyormuş gibi davranmaktır.

2) İnandığı varsayılan özne:
‘Hususiyete inanmak’ aslında bütün desteğini hususiyete tahsis etmiş olmaktır.

3) Bildiği varsayılan özne:
‘Paylaşma’ eylemleri sonucunda kamusal değerleri tırtıklayan şarlatan olmaktır.

Bön kalabalık toplayan şarlatan ‘Arkadaşlar biz şöyleyiz böyleyiz’ diye insanlık adına konuşmaya başlayacaktır.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Mektubaşka: Teklifimi benden esirgemeni rica ediyorum” Jacques Lacan