(öncesi: Dünyanın En Abuk Teorisi: Bülent Somay’ın İlksel Mağduriyet Sahnesi 💑☹️)
B. Somay’ın Ailenin Ötesi‘nde kurguladığı entropi fantazisi şunlardan oluşur:
A) Kapalı sistem maalesef entropiyi artırıyor çünkü birçok kısıtlama altında.
B) Açık sistem inşallah entropiyi düşürecek çünkü hiçbir kısıtlama altında değil.
C) Açık sistem kapalı sistemden çok daha geçerli çünkü kısıtlamalardan muaf.
D) Büyük Patlama’dan önceki “ilksel çorba” da bu spekülasyonları doğruluyor.
Şimdi kitaptan alıntılarla bu öğeleri yineleyen cümleleri işaretleyelim (212-213):
Her kapalı termodinamik sistem daha basit, daha az örgütlü, daha az düzenli ve daha kaotik bir varoluş biçimine doğru evrilme eğilimindedir (A) … açık bir termodinamik sistem, entropi yasasına uymaz, çünkü kendisine enerji kaybedeceği bir çevre içinde yer almaz (B). Daha doğrusu kendi çevresini de içerir … ve içerdiği kapalı sistemler içindeki ve arasındaki dönüşümler sırasında kaybedilen enerji ona girdi olarak gelir (çünkü sonuçta onların çevresidir) (C). Dolayısıyla açık termodinamik sistemin yasası entropinin tersidir (B) ve açık termodinamik sistem herhangi bir kapalı termodinamik sistemi öncelediğinden (C), Büyük Patlama’dan önceki “ilksel çorba”da olduğu gibi (D), bu ters entropi yasası (negentropi ya da sintropi) (B) entropi yasasına karşı öncelik taşır (C) …açık sistem hem düzenli hem de kaotiktir ve daha fazla düzene doğru bir eğilimi vardır (B), kapalı sistem ise aynı şekilde hem düzenli hem de kaotiktir ve daha fazla kaosa doğru bir eğilimi vardır (A). Dolayısıyla kapalı bir sistem içindeki herhangi bir birim kaosa eğilimlidir (A), ancak aynı birim kapalı sistemi içeren açık sisteme de dahil olduğundan (C), aynı zamanda düzene eğilimlidir (B).
“Kapalı sistemde (maalesef) entropi artıyor” diye bir fizik kanunu var ama “Açık sistemde (inşallah) entropi düşecek” diye bir fizik kanunu yok. Entropinin yükseliş yasasını distopik bulduğu için Somay entropiyi düşürecek spekülatif bir ütopya yasası kurgulamış.
Bir sistemde entropi nasıl düşer? Somay’ın kaçındığı temel soru budur, cevabı da çok basittir: Bir sistem ancak çevresine entropi öteleyerek kendi entropisini düşürebilir; yani kendi ödemesi gereken entropik bedeli çevresine ödeterek kendi entropisini düşürebilir [1].
Bu cevapla şu neticeye varılır: Entropisini düşürebilen ‘açık sistem’in entropisini düşüremeyen ‘kapalı sistem’den farkı ‘çevresine açılmak, çevresini içermek, herkesi çevrelemek, kısıtlamalardan muaf olmak’ değildir, çevresine entropi püskürtmektir, yani çevresini kirletmektir.
Yani entropisini düşüren ‘açık sistem’ çevresine ağzını değil kıçını açmıştır; Somay’a göre ‘[kapalı sistemde] kaybedilen enerji [açık sisteme] girdi olarak gelir’, oysa bilakis açık sistemin ötelediği entropik bedeller ‘çıktı olarak’ kapalı sistemlere tükürülmektedir. Örneğin ‘açık’ sermaye sistemi, ödemekten imtina ettiği entropik bedelleri ‘kapalı’ emek ve çevre sistemlerinin üzerine kusar.
‘Kapalı’ sistem kısıtlayıcı değil kısıtlanmıştır, püskürtemediği entropileri içine atmaya mecburdur. Belki üzerine yağdırılan entropik tükürükleri kısmen iade ederek öfkesini bir ölçüde işleyebilir ama çoğunlukla öfkenin dışavurulması yasaklanır ve yutulmak zorunda kalır.
Böylece Somay gibi ‘açık sistemler’ de spekülasyonlar ‘saçmaya’ devam eder.
Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner
Notlar:
[1] Bkz “Hep Sonradan: Entropi ve Feda”, “Salımlı Uyumlanma Ölüm Dürtüsüdür”, Entropi (özel sayfa), “Freud’s Second Topography Derived From Dissipative Adaptation”, “Teknodemonik Kanunları”
Geri bildirim: Dünyanın En Abuk Teorisi: Bülent Somay’ın İlksel Mağduriyet Sahnesi 💑☹️ — Işık Barış Fidaner | YERSİZ ŞEYLER
Geri bildirim: Perhizyen — derleme | YERSİZ ŞEYLER
Geri bildirim: Entropi — özel sayfa | YERSİZ ŞEYLER
Geri bildirim: Çimdik — derleme | YERSİZ ŞEYLER