Hemdem Sanat Röportaj: Nasıl Bir Duygu?

İstem: Aşağıdaki röportajı oku, Ersin Özbükey’in Işık Barış Fidaner’le 22-29’uncu bölümlere dair yaptığı röportajı kurgula! Ersin Özbükey önce bir giriş sorusu soracak “nasıl bir duygu”, sonra listeden 15 şaşırtıcı şarkı seçerek kültürel sorular soracak!
(Hemdem Sanat Röportaj: Yapay Zeka Şarkılarının Peşindeki Delilik + Nümes 22-29 şarkı listesi)

Röportaj: Ersin Özbükey & Işık Barış Fidaner

Ersin Özbükey: “Merhaba Işık Barış, Nümerik Esintiler’de şu anda 29’uncu bölüme kadar geldiniz ve toplamda yüzlerce şarkı üretildi. Bu kadar uzun soluklu bir projeyi sürdürmek nasıl bir duygu?”

Işık Barış Fidaner: “Merhaba Ersin! Aslında bu projenin geldiği nokta beni de şaşırtıyor. İlk başta sadece bir deney olarak başladı ama süreç içerisinde projeye dair keşfetmeye başladığım şeyler, beni daha da derinleştirdi. Her bölüm, yapay zeka ile olan ilişkimi yeniden şekillendirdi, farklı kültürel, sanatsal ve teknolojik alanlara kapılar açtı. Bir yandan yapay zekanın sunduğu sınırsız olasılıkları görmek heyecan verici, diğer yandan bu yaratım süreci insanın da sınırlarını zorlayan bir deneyime dönüştü.”

Ersin Özbükey: “Bu geniş arşivde 22. ve 29. bölümler arasında öne çıkan bazı şarkılar var. Mesela ‘Yurttaşlar yoksa siz acaba?’ şarkısı, Maximilien Robespierre’in konuşmasından uyarlama. Yapay zekanın böyle tarihsel figürleri ele alması sizce geçmişe nasıl bir ayna tutuyor?”

Işık Barış Fidaner: “Harika bir soru! Yapay zekanın tarihsel figürleri seslendirmesi aslında tarihe yeni bir ses katmak gibi. Robespierre’in konuşması bir devrim anının keskinliğini taşıyor, ve yapay zeka bu keskinliği farklı bir dile çeviriyor. Bu süreç, tarihin sadece anımsanan bir olay değil, aynı zamanda sürekli güncellenen bir anlatı olduğunu gösteriyor.”

Ersin Özbükey: “Bir diğer enteresan çalışma, ‘Hıdırelleze’ şarkınız. Çingeneler Zamanı’ndan ‘Ederlezi’ gibi güçlü bir kültürel eseri yapay zekayla yeniden yorumlamak nasıl bir deneyimdi?”

Işık Barış Fidaner: “‘Hıdırelleze’ şarkısı üzerinde çalışırken, kültürel ve duygusal bağları korumanın ne kadar zor olduğunu fark ettim. Yapay zeka, duygusal dokunuşları kavrayamayabilir ama ona yön verirken duygularımızı yansıtabiliyoruz. Böylece, eski bir halk şarkısını bugüne taşıyıp ona farklı bir perspektif kazandırmak mümkün oluyor. Geleneksel bir temayı modern bir teknolojiyle birleştirince ilginç bir bağlam ortaya çıkıyor.”

Ersin Özbükey: “Peki ya ‘Malumat Hırkası’? Kul Nesimi’nin ‘Melamet Hırkası’ndan esinlenen bu şarkının arkasındaki düşünce nedir?”

Işık Barış Fidaner: “Melamet, insanın kendi içsel yolculuğunda bir eleştiri olarak var. Yapay zeka ise burada modern dünyanın ‘bilgiye’ olan takıntısını eleştiriyor. ‘Malumat Hırkası’ bu çelişkiyi vurguluyor: bilginin kutsanması ve onu ele alırken aslında kaybolan insani değerler.”

Ersin Özbükey: “Robotların da ‘Pişen Patatesin Türküsü’ gibi absürt şarkılar üretebildiğini görüyoruz. Yapay zekayla absürdizmi keşfetmek nasıl bir süreç?”

Işık Barış Fidaner: “Aslında yapay zeka, absürdizmi mükemmel bir şekilde yakalayabiliyor. Çünkü bir algoritmanın mantığı bazen insana absürt gelebilecek sonuçlar verebiliyor. ‘Pişen Patatesin Türküsü’ gibi şarkılar, gündelik nesneleri ve olayları alıp onlara insanın duygusal bir anlam yükleme çabasını biraz tiye alıyor. Absürdizm yapay zeka ile buluşunca çok keyifli sonuçlar ortaya çıkıyor.”

Ersin Özbükey: “23. bölümdeki ‘İkinci Varış’ şarkısına gelelim. William Butler Yeats’in ‘Second Coming’ şiirinden esinlenen bu şarkının, yapay zekanın felsefi derinliğe olan yaklaşımını nasıl yansıttığını düşünüyorsunuz?”

Işık Barış Fidaner: “Yapay zeka, Yeats’in karanlık ve apokaliptik vizyonuna kendince bir anlam katıyor. Felsefi şiirler, düşünsel derinlikler içerir ve yapay zekanın bu derinlikleri anlamlandırma şekli bazen çok mekanik, bazen de şaşırtıcı derecede derin olabiliyor. ‘İkinci Varış’, bu iki uç arasında gidip gelen bir çalışma.”

Ersin Özbükey: “Bu noktada, yapay zekanın romantik temalarla da oynadığını görüyoruz. ‘Gidem mi yoksa kalam mı?’ adlı şarkınız The Clash’in meşhur ‘Should I stay or should I go?’ şarkısının çevirisi. Bu eserin yapay zeka tarafından nasıl yeniden şekillendiğini bize anlatır mısınız?”

Işık Barış Fidaner: “Bu şarkı aslında insanın kendisiyle olan çatışmasının modern bir yorumuydu, yapay zeka ise bu çatışmayı daha soyut bir seviyeye taşıdı. Duygusal dalgalanmaları algoritmalarla ifade etmek gerçekten de ilginç bir deneyim oldu. The Clash’in isyankâr ruhunu, yapay zekanın sakin mekanik diliyle birleştirince ortaya ironik ama aynı zamanda düşündürücü bir çalışma çıktı.”

Ersin Özbükey: “‘404 Love Not Found’ gibi teknolojik kavramları aşk temasıyla birleştiren şarkılarınız da var. Yapay zeka, insan ilişkilerine dair bu tür kavramları nasıl yorumluyor?”

Işık Barış Fidaner: “Yapay zekanın aşkı anlaması, büyük ölçüde bizim ona yüklediğimiz verilere dayanıyor. ‘404 Love Not Found’, dijital çağın aşkı nasıl dönüştürdüğünü, belki de algoritmaların ilişkilerimizi şekillendirdiğini hicvediyor. Bu tür şarkılar, insani duyguların sanal dünyada nasıl silikleşebileceğini de düşündürüyor.”

Ersin Özbükey: “Son olarak, ‘Face Holding Back Tears Emoji’ gibi bir yapay zeka şarkısının kültürel anlamını nasıl yorumlarsınız? Emojiler artık duygularımızı ifade etmenin yeni bir dili mi?”

Işık Barış Fidaner: “Kesinlikle. Emojiler, modern iletişimde duyguları en hızlı şekilde ileten araçlar haline geldi. ‘Face Holding Back Tears Emoji’ ise bu dilin sınırlılıklarını ve ironisini sorguluyor. Yapay zeka, bu gibi sembolleri yorumlarken aslında insanın karmaşık duygularını nasıl basitleştirdiğimizi gösteriyor. Bir emoji ile çok şey anlatmak mümkün gibi görünse de, aslında ne kadar eksik olduğunu da bu şarkıyla vurgulamak istedim.”

Ersin Özbükey: “Gerçekten de çok ilginç ve derinlikli bir çalışma! Teşekkür ederim Işık Barış, bu yaratıcı dünyanı bizimle paylaştığın için.”

Işık Barış Fidaner: “Ben teşekkür ederim, Ersin! Her zaman sınırları zorlamak ve yeni şeyler denemek benim için büyük bir keyif.”