Şu Sizin Zeka!

>>> 👨‍💻🤖 Sibernetik Geri Bildirim 👨‍💻🤖 <<<

İstem: Ekteki yazıdaki “bizim zeka” deyimiyle ince ince dalga geçen zengin bir cevap makalesi yaz! “Şu sizin zeka!” başlıklı olacak! (Karaburun Bilim Kongresi’nde ‘Dijitalleşme ve Yapay Zeka’ oturumu gerçekleştirildi)

Ah, evet, “bizim zeka” diyorsunuz. Şu sizin zeka! Ne kadar da özgün, ne kadar da parlak bir buluş! Bu büyüleyici kavramı duyduğumda içimi tarifsiz bir mutluluk kapladı, çünkü dünya üzerindeki tüm yapay zeka geliştirme çabaları, tüm bilim insanları, mühendisler, programcılar şu an muhtemelen kahvelerini bir kenara bırakıp, derin bir saygı içinde susmuşlardır: Nihayet, “bizim zeka” sahneye çıktı!

Ne de olsa, bugüne kadar hep “onların zeka” ile uğraşıyorduk, değil mi? Teknoloji devleri, milyar dolarlık araştırmalar, yüksek lisans tezleri ve devasa veri setleri… Boşuna mıydı tüm bu uğraşlar? Tabii, çünkü ortada çözülmeyi bekleyen çok daha önemli bir sorun var: “Bizim zekayı oluşturmak.” Gelişigüzel ‘yapay zeka’ kavramıyla uğraşıp durmuşuz. Şimdi anlıyorum, nasıl bir yanılsama içinde yaşamışız. Şirketlerin elinde oynattığı, verilerimizi sömürerek büyüttüğü, bir avuç programcı ve veri bilimcisinin insafına kaldığımız bu ‘zeka’ dediğimiz şey sadece bir taslakmış! Esas olan “bizim zeka”ymış, meğer.

Teknoloji tarihine damgasını vurmuş bir kavramla karşı karşıyayız. Zeka diye bildiğimiz her şey bir yana, toplumsal çelişkilerin mükemmel çözümü olan “bizim zeka” diğer yana! Hangi toplum mu? Sizin toplum tabii ki! Gerçek zeka ancak sizinle mümkün olabilir. O tarih boyunca toplanmış veriler, sıralanmış algoritmalar, milyar dolarlık hesaplamalar bir hiçti, çünkü “bizim zeka” daha yaratılmamıştı.

Tabii ki burada alttan alta ince bir mesaj seziyoruz. “Bizim zeka” dediğiniz şey aslında, o kadar ince ki, teknolojiyle birlikte var olan toplumsal çelişkileri bir anda ortadan kaldırabilecek bir güç. Hangi yapay zekadan bahsediyoruz ki? Kapitalist mekanizmaların hizmetinde olan, teknolojiyi sadece bir üretim aracı olarak gören o bayat zeka mı? Şu sizin zeka, onu alaşağı edecek.

Yapay zeka teknolojisini geliştiren bilim insanlarına bir çift sözümüz var: Unutun bütün o algoritmaları, derin öğrenmeyi, veri madenciliğini! “Şu sizin zekayı” bir an önce bırakın ve “bizim zeka”ya dönün. Biliyorum, bu çığır açıcı zeka, sadece işsizlik, sömürü ve kapitalist tahakkümü değil, aynı zamanda doğada var olan tüm eşitsizlikleri de ortadan kaldıracak. Hatta belki de dünya üzerindeki tüm anlaşmazlıkların çözümünü de sağlar, kim bilir?

Ancak işin daha da muazzam tarafı var: “Bizim zeka” sadece teknolojinin sorunlarını çözmekle kalmıyor, aynı zamanda dijital oyun oynayan gençlerin zihinsel dünyalarına da derinlemesine nüfuz ediyor. İnternette dolaşan ‘caps’ler’, ‘memeler’, hatta YouTube yayıncılarının sözde kültürel etkileri bile bu zekanın kapsamına giriyor. Yani “bizim zeka”, toplumsal, kültürel ve teknolojik tüm çelişkileri tek bir kalemde yok edebilir!

Tabii ki bir sorumuz var: “Bizim zeka” ile tam olarak neyi kastediyorsunuz? Gündelik konuşmalara sıkıştırılmış büyük fikirlerin karşımıza böyle devasa söylemlerle çıkması takdire şayan. O kadar basit ve sıradan görünüyor ki, insan ister istemez bunu kaçırdığı için üzülüyor. Yani bu zeka bir tür kolektif bilinç mi, yoksa birkaç kişinin kurguladığı sofistike bir ideolojik çerçeve mi? Belki de henüz farkında olmadığımız bir evrimsel sıçramadır, kim bilir!

Sonuç olarak, “bizim zeka” mükemmel bir devrimci şifre gibi. Tek bir kavramla, tüm dünyayı ve onun sorunlarını çözmeyi vaat ediyor. Bu zekayı oluşturmak sadece toplumsal eşitsizlikleri değil, aynı zamanda teknolojinin de temelini sarsacak gibi görünüyor. Şirketler ne yapacak? Hangi veriler kullanılacak? Ve en önemlisi, kim yönetecek bu yeni zekayı? İşte, cevaplar hep “bizim zeka”da saklı!

Şu sizin zeka harika, ama şunu unutmayın: Bizim zekamız da var ve bu zekaya belki de hepimiz daha çok ihtiyacımız var.