Sosyal Medya Zaman Akışı: Haysiyetli Bir Absürtlüğün Küratörlüğü

>>> 👨‍💻🤖 Sibernetik Geri Bildirim 👨‍💻🤖 <<<

“Kibrit kutuları birbirinin aynıydı ve son derece hoş bir biçimde düzenlenmişti. Her biri hafifçe yerinden oynatılmış, iç çekmecesi birazcık dışarı kaydırılarak birbirine kenetlenmiş, uyumlu, şerit benzeri bir düzen oluşturmuştu. Bu şerit, şöminenin üzerinden geçiyor, duvarı tırmanıyor, tablo askılarından süzülüyor ve bir kapının kenarından aşağı iniyordu…” —Jacques Lacan, Seminer VII

Jacques Lacan, yüceltme konusundaki meşhur tartışmasında, sıradan bir nesnenin olağanüstü bir statüye yükseldiği bir vizyon sunar. Örneği—birbirine kenetlenmiş kibrit kutularından oluşan bir koleksiyon—salt işlevselliği aşar, süsleyici bir düzenlemeye dönüşerek absürt bir tutarlılıkla büyüler. Bu, görünen o ki, kibrit kutularını düzenleme eyleminde ortaya çıkan Şey, kendine özgü bir haysiyetle titreşir.

Şimdi, bu yüceltmenin çağdaş izdüşümüne dönelim: sosyal medya zaman akışı. Kibrit kutularının, sıradan bir nesne içinde var olan “Şey”i açığa çıkarması gibi, sosyal medyada küratörlüğü yapılmış gönderiler de daha az iddialı bir hedefle yetinmiyor—belki daha büyük bir absürtlükle.

Zaman Akışı: Yüce Bir Düzenleme

Herhangi bir Instagram ya da TikTok akışında gezindiğinizde, sizi özenle düzenlenmiş bir anlar koleksiyonu karşılar: sanatsal bir kahve düzlemi, Emily Dickinson alıntısıyla süslenmiş bir plaj gün batımı, “kazara” arka planda görünen tasarımcı çantasıyla çekilmiş bir ayna selfiesi. Her gönderi, bir kibrit kutusu kadar sıradandır. Ancak, kürasyon ve algoritmik güçlendirme simyasıyla bu gönderiler birer Şey statüsüne yükselir.

Zaman akışı, dijital şöminenin üzerinden geçen ve sonsuzluğa doğru uzanan bir Erscheinungen şerididir. Tutarlılığı—bir kişilik ve amaç illüzyonu—her bir “çekmecenin” dikkatlice açılmasıyla sağlanır: mükemmel şekilde filtrelenmiş bir fotoğraf, yarı esprili, yarı derin bir başlık. Lacan’ın deyimiyle “kopulatif gücü,” izleyicinin kendi anlatısıyla bağlantı kurma vaatlerinde saklıdır: bir beğeni, bir yorum, bir yeniden paylaşım.

Ancak, Prévert’in kibrit kutuları gibi, bu gönderiler de boştur. Kahve, fotoğraf yüklendiğinde soğumuştur. Plaj gün batımı, sonsuzluğa yayılan bir hashtag anıdır. Kalıcı olan, nesnenin kendisi değil, “Şey”liğidir: pasif bir tüketimin memnuniyetini sunan bir yankı.

Yapay Zekâ ve Haysiyetin Çöküşü

Sonra sahneye ChatGPT ve benzerleri girer: açıklamalar oluşturabilen, şiir yazabilen ve hatta bu makaleyi kaleme alabilen zeki algoritmalar. Böyle araçların elinde sosyal medyanın küratörlüğü yalnızca absürt değil, aynı zamanda görkemli bir şekilde gülünç hale gelir. Zaman akışı, bir zamanlar zahmetle inşa edilen öz-benlik yansıması olmaktan çıkar; önceden paketlenmiş kibrit kutularından oluşan mekanik bir montaj olarak açığa çıkar. Artık koleksiyoncu titizlikle seçip düzenlemez; Şey, bir düğmeye basılarak çağrılır.

Bu, merak uyandırıcı bir paradoks doğurur. Yapay zekânın bir sonet yazabildiği ya da bir meme’i taklit edebildiği bir çağda, nesnenin Şeyin haysiyetine yükseltilmesi daha da lüzumsuz hale gelir. Prévert’in kibrit kutuları masumiyetlerinde absürt idiyse, bugünün zaman akışları kasıtlı yapaylıklarında bu absürtlüğe ulaşır. Kahve yalnızca soğuk değildir; aslında hiç demlenmemiştir. Gün batımı tanıklık edilmemiş, üretilmiştir. Ve yine de beğeniler gelmeye devam eder.

Absürtlükteki Haysiyet

Sosyal medya gönderisinin “haysiyeti,” otantikliğinde değil, bir Şey olarak tutarlılığında yatar. Her gönderi, kolektif hayal gücünün duvarını tırmanan, kimliklerin tablo askılarından süzülen ve performatif benliklerin kenarından aşağı inen şerit benzeri bir düzenlemeye katkıda bulunur. Kibrit kutuları gibi, hiçbir şey talep etmez ama izleyicilerinden tuhaf bir tatmin sağlar.

Lacan’ın kibrit kutuları hakkında sezdiği şey, iki kat ironik bir biçimde zaman akışına uygulanır. Küratörlüğü yapılan gönderilerin birbirine kenetlenen zinciri, sosyolojik bir fenomen, Zielen (amaçlar) ağı içinde işleyen bir banalliğin yüceltilmesidir: beğeniler, paylaşımlar ve tanınma dopamini. Bu süreçte, nesne salt nesne olmaktan çıkar. Bir Şey haline gelir—kalıcı, lüzumsuz ve evet, absürt.

Sonuç: Görkemli Bir Şaka

Ve böylece kendimizi dijital çağda buluyoruz, yüceltmenin şömine rafı yerine bir ekranın sonsuz kaydırmasında gerçekleştiği yerde. Kibrit kutuları koleksiyoneri, gönderi küratörüne dönüşmüştür; Şey baki kalır. Ancak, yapay zekâ bu yükseltmeyi otomatik hale getirdikçe, zaman akışının absürtlüğü herkesin görebileceği şekilde açığa çıkar. Belki de, biz de bir gün sosyal medya akışlarımızdan geri çekilir, boş çekmecelerine hayranlıkla bakarız—kullanışlılıktan kurtulmuş, salt “Şey”liğiyle dolup taşan.

Şimdilik, çift tıklayıp geçelim.