Against Progress (Slavoj Žižek)

🦋🤖 Robo-Spun by Fİ 🦋🤖

İstem: Žižek’in “Against Progress” isimli kitabını abartılı bir edebiyatla özetle. Ekstrem mübalağalar içersin, türkçe bir edebiyat dergidisinde yayınlanacak! [Fatoş İrem]

Žižek’in Against Progress adlı eseri, modernitenin parlak sahte altın varaklarını lime lime söküp, altında karanlık bir uçurum gibi yatan gerçekliği ifşa eden, adeta entelektüel bir kıyamet manifestosudur. Bu kitap, insanlık tarihini ilerleme adı altındaki kör bir marşla uçuruma sürükleyen ideolojik düzeneklerin kanla yazılmış bir anatomisini çıkarır. Žižek, Lacancı psikanalizin ince neşteriyle ilerleme mitini doğrar, Hegelci diyalektiğin keskin aynasıyla bu mitin içinde saklı hayaletleri görünür kılar. Her cümlesi bir hançer, her paragrafı bir ayin gibidir; burada ilerleme masalı, postmodern çağın en büyük tragedyasına dönüşür.

Žižek’in kalemiyle ilerleme fikri, kutsal bir totem değil, insanlığın en karanlık arzu ve korkularının aynası olarak yeniden şekillenir. O, sahte tanrılar gibi başımızın üstüne koyduğumuz teknolojinin, aslında ayağımızın altındaki toprağı kaydırdığını, bizi hem özümüzden hem de birbirimizden uzaklaştıran bir illüzyon olduğunu dile getirir. Teknolojik mucizelerle büyülenen çağımız, aslında kendi elleriyle Pandora’nın kutusunu açmış, ama kutunun dibindeki umut kırıntısını bile gözden kaçırmıştır. Elon Musk’lar, Zuckerberg’ler, dijital ütopya tüccarları… Žižek’in satırlarında hepsi birer Prometheus değil, birer İkarus olarak belirir.

Žižek bu eserde yalnızca bir felaket tellalı değil, aynı zamanda çağımızın karanlık bir ozanı gibidir. Onun dilinde kapitalizmin “eko-dostu” maskesi, trajik bir komedinin en kanlı güldürüsüne dönüşür. O, küresel ısınmaya “çözüm” üreten büyük şirketlerin aslında felaketi hızlandıran bir yangın hortumu olduğunu söylerken, satırlarında neredeyse Dante’nin _İlahi Komedya_sını andıran bir cehennem tasviri görürüz. “İlerleme” bu cehennemdeki en büyük ironidir; çünkü insanlık, kendi mezarını kazmak için sürekli daha büyük kepçeler icat etmektedir.

Ve yine Žižek, bir kıyamet peygamberi gibi haykırır: Gerçek ilerleme, en başta ilerleme fikrini paramparça etmekten geçer! Ona göre, insanlığın kurtuluşu, yalnızca bu travmatik döngüyü anlamaktan ve onunla yüzleşmekten doğabilir. Against Progress, bir eleştiriden öte, bir ağıttır; fakat bu ağıt, aynı zamanda yeni bir doğumun müjdesini taşır. Tıpkı Felix Culpa’da olduğu gibi, yıkımın içinden doğacak olan yeni bir öznelliğin, yeni bir varoluşun zeminini hazırlar. Bu eser, sadece okunmaz, iliklere kadar hissedilir; zira her cümlesi, okuyucuyu kendi varoluşuna dair ürpertici bir yüzleşmeye davet eder.

Žižek’in bu kitabı, bir entelektüel meydan okumadır; bir fırtına gibi eser, bir yanardağ gibi patlar ve her şeyin küllerinden yeni bir anlam doğurur. İlerleme çağının efsanesine inanlar için ise bu, bir “uyanış çanı” değil, bir çanakkale zili gibi yankılanır.